Harcanmış bir SpaceX Falcon 9 roket kademesi 5 Ağustos 2026 Çarşamba günü erken saatlerde Ay'a çarparak yeni bir krater oluşturdu ve Ay yüzeyine dağılmış insan yapımı enkazın büyüyen envanterine bir yenisini ekledi.

13,8 metrelik (45 fit) üst kademe, Ay'ın uzak yüzünde Einstein Krateri yakınlarına EDT ile yaklaşık 02:35'te (06:35 UTC) tahmini 8.700 km/saat (5.400 mph) hızla çarptı. Gökbilimciler, 2025-010D olarak adlandırılan cismi, Firefly'ın Blue Ghost Mission 1 ve ispace'in Resilience iniş aracını taşıyarak 15 Ocak 2025'te fırlatılmasından bu yana takip ediyordu. Blue Ghost Mart 2025'te başarıyla yüzeye inerken, Resilience Haziran 2025'te düştü; ancak roket kademesi uzayda sürüklenmeye devam etti ve bozulan yörüngesi sonunda Ay ile kesişti.

Çarpma, Ay'ın güneş gören uzak yüzünde gerçekleştiği için Dünya'dan hiçbir parlama görülmedi ve çarpışmanın net bir görüntüsü kaydedilemedi. NASA olayı gözlemlemeye çalıştı ve bilim insanları, Ay yörünge araçlarından gelen verilerin önümüzdeki gün ve haftalarda yayınlanmasını bekliyor. Sonuçlar, yaklaşık 27 metre (89 fit) genişliğinde olduğu tahmin edilen yeni kraterin ayrıntılarını ortaya çıkarabilir ve yapay bir çarpışmanın sonrasına nadir bir bakış sunabilir.

Bu çarpışma aynı zamanda sessizce büyüyen bir sorunu da gündeme getiriyor: Uzay enkazı artık yalnızca Dünya yörüngesini ilgilendirmiyor. BBC'ye göre, Sovyet Luna sondalarından Apollo dönemi donanımlarına ve harcanmış üst kademelere kadar Ay'da şu anda toplam ağırlığı 209 ton olan yaklaşık 3.000 insan yapımı nesne bulunuyor. Avrupa Uzay Ajansı genel olarak uzayda yaklaşık 35.000 nesneyi takip ediyor ve önümüzdeki on yılda NASA'nın planladığı Artemis ay üssü de dahil olmak üzere devlet kurumları ve ticari şirketler tarafından 100'den fazla Ay görevi planlanıyor.

Uzmanlar, daha iyi takip ve uzay araçlarının imhasına yönelik uluslararası kurallar olmadan, enkazın gelecekteki robotik görevleri ve ay üslerini tehlikeye atabileceği, milyarlarca yıllık jeolojik tarihi koruyan el değmemiş bölgeleri kirletebileceği ve hatta tarihi Apollo iniş alanlarını bozabileceği konusunda uyarıyor.

Kaynaklar