29 Ekim'de NASA astronotu Anil Menon ile Kanada Uzay Ajansı'ndan Joshua Kutryk hava kilidinden çıktı ve istasyonun iskele ana kirişinde yedi saat on bir dakika çalıştı. Sekiz Uluslararası Uzay İstasyonu Roll-Out Güneş Paneli'nin (IROSA) yedincisini 2A güç kanalına kurdular. Bu, fazladan elektriğin neye yarayacağını okuyana kadar sıradan bir haber.

Sekizinci ve son panel 5 Kasım'da 3B kanalına takılacak. Sonrasında NASA'ya göre kullanılabilir güç yaklaşık 160 kilovattan 215 kilovata, yani yüzde 30'a kadar artacak. Ajans bu yükseltmeyi yeni deneylerle değil, kritik operasyonlarla gerekçelendiriyor: bunların arasında güvenli ve kontrollü bir yörüngeden çıkış da var.

Açıklamanın aslı da bu. İstasyon yıllardır kendi sonuna hazırlanıyor ve bu büyüklükte bir cismin kontrollü olarak atmosfere sokulması pasif bir olay değil. Aynı anda yönelim kontrolü, itki, haberleşme ve termal kontrol gerekiyor; hepsi de aynı güç bütçesinden besleniyor. Güç sistemi yaşlandıkça istasyonu düzenli biçimde sonlandırma kabiliyeti de yaşlanıyor.

IROSA üniteleri ilginç bir uzlaşma. Orijinal kanatları değiştirmek yerine mevcut direklerin üzerine esnek battaniyeler açılıyor; her biri eski panelin yaklaşık yarısı boyutunda ve hücreler daha verimli olduğu için benzer güç üretiyor. Sekizi bir arada, sökme gerektirmeyen bir yükseltme demek — uzay sektörünün geri kalanının da inceleyebileceği bir yaklaşım, çünkü yörüngedeki en pahalı işi atlıyor: bir şeyi sökmek.

Tempoyu da not etmek gerek. 29 Ekim yürüyüşü istasyonun montajı, bakımı ve modernizasyonu için yapılan 285. uzay yürüyüşü ve 100. ABD uzay yürüyüşüydü; Menon'un dördüncüsü, Kutryk'ın birincisiydi. Bir zamanlar ayda üç böyle çıkışa ihtiyaç duyan istasyon, artık yılda birkaç taneyle idare ediyor ve bunları genişlemeye değil yaşlanmaya harcıyor.

İstasyon sonrasının ne olacağı ise açık. NASA, işi kargo araçlarına ya da şansa bırakmak yerine istasyonu özel bir yörüngeden çıkarma aracıyla düşürmeyi planlıyor. Şimdi kurulan güç marjının buna yetip yetmeyeceği, aradan geçen yıllarda yaşlanma ve yeni cihazların bu marjın ne kadarını tüketeceğine bağlı. 5 Kasım yürüyüşü, 2021'de açılmış bir şantiyeyi kapatıyor — ve altyapının geri kalanının faturayı ne kadar taşıyacağı sorusunu açıyor.

Kaynaklar