Orta Afrika'daki Ebola salgını kayıtlara geçen en büyük salgın haline geldi: onaylı vaka sayısı 4.000'i, ölüm sayısı 2.000'i aştı. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'ne (ECDC) göre, salgının Mayıs ortasında Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde başlayıp Uganda'ya sıçramasından bu yana 10 Ağustos itibarıyla 2.011'i ölüm olmak üzere 4.381 onaylı vaka bildirildi.

Krizi, daha iyi bilinen Zaire türünden farklı olarak lisanslı aşısı ve özel tedavisi bulunmayan Bundibugyo türü Ebola virüsü tetikliyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 16 Mayıs'ta salgını Uluslararası Önemi Haiz Halk Sağlığı Acil Durumu ilan etti. Salgın, yaklaşık bir milyon insanın çatışma nedeniyle yerinden edildiği ve yerinden edilenlerin yaklaşık yüzde 80'inin kadın ve çocuklardan oluştuğu Ituri eyaletinde yoğunlaşıyor.

Çocuklar bedeli orantısız biçimde ödüyor. UNICEF'e göre 300'den fazla çocuk hayatını kaybetti; çocuklar onaylı vakaların yaklaşık dörtte birini oluştururken ölümlerin neredeyse üçte birini oluşturuyor. Ituri'de anne ölümleri salgının başlamasından bu yana neredeyse iki katına çıktı; her hafta yaklaşık altı kadın doğumla ilgili komplikasyonlar nedeniyle yaşamını yitiriyor. Hamilelik sırasında Ebola enfeksiyonu neredeyse her zaman fetal kayıpla ilişkilendiriliyor.

Korku sağlık krizini derinleştiriyor. BM'ye göre en çok etkilenen bölgelerde insanlar kliniklerden kaçındığı için sağlık hizmeti kullanımı son aylarda yüzde 40'ın üzerinde düştü. Kongo Sağlık Bakanlığı ve ortakları, 2,4 milyondan fazla kişiye korunma bilgisi ulaştıran ve yanlış bilgiyle mücadele için 500.000'den fazla hane ziyareti gerçekleştiren yaklaşık 13.000 toplum çalışanı görevlendirdi.

Tıbbi cephede yeni bir ivme var. Bir WHO danışma grubu, hayvan deneylerinden elde edilen ön verilerin özellikle ölüme karşı bir miktar çapraz koruma sağlayabileceğini göstermesinin ardından, Zaire türüne karşı geliştirilen tek lisanslı Ebola aşısı Ervebo'nun Bundibugyo virüsü hastalığı için randomize bir klinik deneyde değerlendirilmesini önerdi. Aşının Bundibugyo'ya karşı etkinliğinin hâlâ kanıtlanması gerekiyor; bu türe özel geliştirilecek bir aşı tercih edilen seçenek olmaya devam ediyor.

Ayrıca Health Canada, Moderna'nın Bundibugyo virüsünün neden olduğu Ebola hastalığı için mRNA aşı adayının Faz I klinik denemesine başlamasına izin verdi. Araştırmacılar, klinik kalitede materyalle ilk insan çalışmalarının 2026 sonuna kadar başlayabileceğini söylüyor. O zamana dek müdahale, geçmiş salgınları kontrol altına alan araçlara — sürveyans, temas takibi, güvenli definler ve toplum güvenine — dayanıyor.

Kaynaklar