Reuters'in olay yerindeki muhabirine göre 6 Kasım Cuma günü yaklaşık 100 gösterici, Amsterdam'ın Sloterdijk semtinde inşa edilen bir Microsoft veri merkezinin şantiyesine girdi. Eylemci grup Geef Tegengas, yerel yayıncı AT5'e yaklaşık 500 kişinin içeri girdiğini, yüzlerce kişinin de dışarıda beklediğini söyledi. Bazıları tel örgüyü keserek geçti, bazıları inşaat vincesine tırmandı ve işaret fişeği yaktı. Şantiyeye çevik kuvvet sevk edildi, birkaç kişi gözaltına alındı.

Olayın akışı da hikâyenin parçası. Polis yürüyüşü şantiyeye yaklaşırken durdurdu; ardından belediye başkanı gösteriyi tamamen yasakladı ve göstericiler polis barikatlarına yüklendi, diye aktardı Hollanda haber ajansı ANP. Düzenleyiciler polisi gösteri hakkını hiçe saymakla suçluyor. Aynı öğleden sonranın iki anlatısı var ve ikisi de tartışılacak.

Eylem, koordineli bir hafta sonunun düğümlerinden biriydi: "Stop Dirty Data Centres" kampanyası 6-7 Kasım'da 16 ülkede, 100'den fazla grubun desteğiyle etkinlik duyurdu. Talebi şeffaflık ya da tazminat değil: Avrupa'da yeni büyük veri merkezlerine derhal moratoryum. Yani inşaat durdurma.

Mekânın kendisi nedeni anlatıyor. Proje, her biri 85 metre yüksekliğinde üç binadan oluşuyor ve Microsoft tesisin tamamını kiralayacak. Planlar ilk kez 2016'da sunuldu — Amsterdam'ın şehir sınırları içinde yeni veri merkezlerini yasaklamasından önce. İl yönetimi projeyi ocak ayında onayladı. Eleştirmenler, projenin "çok büyük" veri merkezlerine ilişkin Hollanda kurallarını dolandığını savunuyor. Geef Tegengas'a göre tesis, Amsterdam'daki tüm hanelerin toplamı kadar elektrik tüketecek ve 30 bin yeni konutun inşasını geciktirebilir; şehir yetkilileri aylardır şebeke kısıtlarının konut ve okul projelerini tehdit ettiği uyarısını yapıyor.

Asıl tartışma bu ve estetik değil. Kapasitesi sınırlı bir şebekede bir hiperskaların uzun vadeli alım sözleşmesi "ek bir müşteri" değil, bir rezervasyondur. Aksi halde konutlara, okullara ya da hafif sanayiye gidecek bağlantı kapasitesini tutar. İlk imza atan elektriği alır. Hollanda siyasetinin şu anda tartıştığı sıralama budur; kimsenin veri merkezlerini sevip sevmemesi değil.

Bir de geçmiş var. Temmuz ayında Extinction Rebellion eylemcileri şantiye çitinin üzerinden boya ve asitle doldurulmuş balonlar attı. Yeni olan şey kapsam: İrlanda'dan Polonya'ya, Danimarka'dan Finlandiya'ya uzanan bir kampanya, kavgayı belediye imar masalarından Avrupa düzeyine taşıyor — tam da Avrupa Komisyonu veri merkezlerini büyütülecek yapay zekâ altyapısı olarak tanıttığı sırada.

Microsoft açısından durum yeni değil ama rahatsız: Şirket iklim ve su taahhütleriyle kendini pazarlarken, gayrimenkul kolu kapasitesi baştan rezerve edilmiş bir şebekede kiralık alan kiralıyor. Elektriği kendisinin mi sağlayacağı kamuoyu önünde netleşmiş değil.

Bundan sonra ne olacağı: Cumartesi ikinci eylem günü var ve kritik soru, il yönetiminin onay sürecini yeniden açıp açmayacağı ya da inşaatın sürüp kavganın mahkemeye taşınıp taşınmayacağı. Hollanda politikasının her iki yönde de bir zamanlama sorunu var: Her gecikme sanayi tarafından rekabet kaybı, her hızlanma mahalleliler tarafından konut krizine ihanet olarak okunuyor.

Bir çekinceyi elde tutmak gerekiyor: Kalabalık sayıları düzenleyicilerden geliyor ve bağımsız doğrulanmadı; gözaltı sayıları tutarsız aktarıldı; moratoryumun hukuken mümkün olup olmadığı da belirsiz — izin yetkisi, kendi yasağını zaten çıkarmış olan şehirde değil, il ve devlette.

Kaynaklar