ABD Senatosu 9 Kasım Pazartesi günü, Amerika'nın santral, iletim hattı, boru hattı ve veri merkezlerini ne kadar hızlı inşa edebileceğini belirleyen 417 sayfalık İki Partili Amerikan Uygunluk ve İstihdam Yasası'nı (BAAJA, S. 5653) görüşmeye açıp açmayacağını oyluyor. Bu nihai bir kabul oylaması değil; tartışmayı başlatma önergesi ve 60 oy gerektiriyor. Ara seçimler tam da bu eşiğe denk geldi.

Yasa ne yapıyor: Hangi projelerin federal izin gerektirdiğini daraltıyor ve bugün yıllar süren incelemelere süre sınırı getiriyor. Muhalifler, özü Ulusal Çevre Politikası Yasası kapsamındaki çevresel değerlendirmelere iki yıllık, ilgili başvurulara 150 günlük süre olarak özetliyor. Yasa büyük ölçüde teknoloji nötr: Gaz, güneş, rüzgâr, iletim ve madencilik için kapıyı eşit açıyor. Destekçi koalisyonunun bu kadar tuhaf olmasının nedeni de bu.

Yasanın Senato'da dört sponsoru var: iki Cumhuriyetçi, iki Demokrat. Beyaz Saray destekliyor; Ekonomik Danışmanlar Konseyi inceleme sürelerini kısaltacağı ve GSYH'yı artıracağı sonucuna varmış. American Clean Power Association, 350 gigavat yeni temiz üretim kapasitesinin önünün açılabileceğini hesaplıyor. Natural Resources Defense Council iletim hükümlerini olumlu bulurken çevresel incelemelerin daraltılmasının kamu ve özel araziler için zararlı olabileceği uyarısını yapıyor.

Emisyon hesabı işin ilginç kısmı, çünkü dürüstçe belirsiz kalıyor. Rhodium Group en iyi senaryoda ekonomi genelinde yüzde 4 daha az emisyon, hane başına yılda 78 dolar tasarruf ve 2040'a kadar 200 gigavat yeni temiz kapasite buluyor; en kötü senaryoda ise tablo neredeyse hiç değişmiyor. Resources for the Future, elektrik sektöründe 2041'e kadar yüzde 6 azalma ve yüzyıl ortasına kadar 350 milyar doları aşkın sistem maliyeti tasarrufu öngörüyor. Purdue Üniversitesi'nden enerji modelleyicisi Kevin Kircher karşı-olgusalı çalıştırdı: BAAJA 2025'te yürürlükte olsaydı, elektrik sektörü emisyonları gerçekleşenin üzerinde olacak, hava kirliliğine bağlı sağlık ve ölüm riskleri artacaktı.

Bunun neden bir anda teknoloji haberi olduğu: Veri merkezleri gaz santrallerini yeniden proje hattına soktu. İzinleri hızlandıran bir yasa, hem rüzgâr elektriğini şehre taşıyan iletim hattını hem de yanı başındaki gaz türbinini hızlandırır. Şebekeye bağlanmanın kıt mal olduğu bir sistemde yapay zekâ altyapısını elektriğin fiyatı değil, kuyruk belirliyor. Bu metnin kısaltacağı şey de tam olarak o kuyruk.

Siyasi zemin bu hafta kaydı. Beklenen çoğunluk Cumhuriyetçiler artı birkaç Demokrattı; Inside Climate News'a göre destekçiler 15-20 Demokrat senatör oyu arıyordu. Ara seçimlerdeki geniş Demokrat zaferinin ardından bu oyları beklemek yerine ocak ayını bekleyebilirler: O zaman iki meclisi de kontrol edip başka bir yasa yazabilirler.

Ancak beklemek bedava değil. Her yasa sonunda Donald Trump'ın imzasını gerektiriyor. Yani erteleme daha iyi bir metin değil, farklı bir pazarlık satın alıyor: farklı çoğunluklar ve erişim mesafesinde bir veto. Sıralamayı belirleyen, 2027 ve 2028'de devreye girmesi planlanan hesaplama kapasitesinin ne kadarının fiziksel olarak inşa edilebileceğini de belirliyor.

Pazartesi izlenecek şey: 60 oyun çıkıp çıkmayacağı ya da yasanın topal ördek döneminde eriyip erimeyeceği. Düşerse kuyruk darboğaz olarak kalır ve sektörün cevabı çoktan görünür durumda: "sayaç arkası" gaz — veri merkezinin yanına kurulan türbinler, şebeke bağlantısı yok, adına layık bir izin süreci yok. İroni de bu olurdu: İnşaatı hızlandırmak için yazılmış yasa ölür, inşaat yine olur; sadece daha kirli.

Kaynaklar