Hawaii'deki Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu'nu kullanan gökbilimciler, Güneş'in görünür yüzeyinin şimdiye kadarki en yüksek çözünürlüklü görüntülerini elde etti ve orada daha önce kimsenin görmediği bir şeyi fark etti: yalnızca 20 kilometre (12 mil) genişliğinde, girdap benzeri minik plazma girdapları.

Bu yapılar, iki sıvı tabakasının farklı hızlarda birbirinin üzerinden kaymasıyla oluşan ve kırılan okyanus dalgalarını andıran dalgalı girdaplara dönüşen Kelvin–Helmholtz kararsızlığının izini taşıyor. Bu kararsızlık Dünya'da, gezegen atmosferlerinde ve Güneş'in koronasında daha önce gözlemlenmiş olsa da, Güneş'in görünür yüzey katmanı olan fotosferde ilk kez doğrulanıyor.

Bu hafta Nature dergisinde yayımlanan ve Ulusal Güneş Gözlemevi gökbilimcilerinin liderliğindeki çalışmaya göre, bu minik girdaplar Güneş'in manyetik alan çizgilerini büküp dolaştıran gizli motorlar gibi çalışıyor olabilir. Gerilen alanlar koparken, güneş patlamalarının, koronal kütle atımlarının ve diğer patlamaların arkasındaki enerjiyi serbest bırakabilir ve güneş fiziğinin en eski bilmecelerinden birini açıklamaya yardımcı olabilirler: Güneş'in dış atmosferi olan korona, neden alttaki yüzeyden milyonlarca derece daha sıcak?

Bulgular ayrı bir gizemi de çözebilir. Güneş'in manyetik döngüsü yalnızca 11 yıl sürüyor; bu da iç dinamonun ürettiği manyetik akının şaşırtıcı derecede hızlı dağılması gerektiği anlamına geliyor. Mevcut modeller bunu açıklamakta zorlanıyor. Araştırmacılar, yeni keşfedilen girdapların bu 'kayıp' manyetik dağılımın önemli bir kaynağı olabileceğini savunuyor.

High Altitude Observatory'den Dr. Matthias Rempel, 'Fotosferin en yüksek çözünürlüklü gözlemlerinin yeni bir dinamik rejimi ortaya çıkarması çok heyecan verici' diyor. Ekip, gözlemlerin Güneş'in manyetize plazmasına ilişkin bilgisayar simülasyonlarının bugüne kadarki en sıkı doğrulamasını da sağladığını ekliyor.

Kaynaklar