Gökbilimciler, birbirinin yörüngesinde dönen ve ikisi de on binlerce yıl arayla patlayan bir çift yıldız sisteminin geride bıraktığı ilk bilinen süpernova kalıntısı çiftini buldu.

Keşif, NASA'nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu'nun 16 yıllık verilerinden çıktı. Stanford Üniversitesi'nden Miltiadis Michailidis liderliğindeki ekip, ünlü Denizanası Bulutsusu'nun (IC 443) yanında duran, gözden kaçmış soluk bir kalıntı olan G189.6+3.3'ü inceliyordu. Fermi'nin gama ışını görüşünü X-ışını, radyo, morötesi ve optik gözlemlerle birleştiren ekip, kalıntının eşit olmayan biçimde parladığını fark etti: kuzey yarısına hızlandırılmış protonlar, güney yarısına elektronlar hâkimdi — tek bir kalıntıda daha önce hiç görülmemiş net bir ayrım.

Açıklama çevrede gizli. Kalıntının kuzey kenarı, hızlı protonların çarpışıp gama ışınları üretebileceği yoğun bir hidrojen gazı bulutuna dayanıyor; güney yarısında ise bu malzeme yok. Daha önceki çalışmalar IC 443'ün de aynı bulutla etkileştiğini göstermişti; bu da iki kalıntının yaklaşık aynı uzaklıkta olduğu anlamına geliyor. Tesadüfü elemek için ekip bir milyon varsayımsal çift yıldız sistemi simüle etti: İki ilgisiz kalıntının bu kadar yakın olma olasılığı yaklaşık 1.000'de 1 ila 100'de 1 arasında çıktı — bu da iki patlamanın büyük olasılıkla aynı yıldız çiftinden geldiğini gösteriyor.

İki patlama muhtemelen on binlerce yıl arayla gerçekleşti; bu, önce bir yıldızın süpernova olması, eşinin uzun süre sonra onu izlemesiyle tutarlı. Michailidis, 'Aslında bir çift süpernova kalıntısı aramıyorduk' dedi.

Nature Communications'da yayımlanan bulgular, büyük kütleli çift yıldızların nasıl yaşayıp öldüğüne dair köklü teorileri test etmek için nadir bir gerçek dünya laboratuvarı sunuyor. Örneğin iki kalıntının patlama merkezleri arasındaki mesafeyi ölçmek, bir süpernovanın gerçekte ne kadar enerji açığa çıkardığını ortaya çıkarabilir — gökbilimcilerin daha önce yalnızca tahmin edebildiği bir nicelik. Ekibin sonraki adımı: galaksinin başka yerlerinde benzer kardeş çiftleri aramak.

Kaynaklar