Mississippi'de bir federal hâkim, NAACP'nin xAI'ye karşı açtığı Temiz Hava Yasası (Clean Air Act) davasını düşürmeye yönelik talebi reddetti. Böylece, Memphis yakınlarındaki Colossus veri merkezine güç sağlayan gaz türbinlerinin hava izni gerektirip gerektirmediğini sınayan dava ayakta kaldı.
Hâkim Debra M. Brown, xAI'nin reddi talebini (motion to dismiss) reddetti. NAACP tarafından açılan ve Southern Environmental Law Center'ın yürüttüğü davada şirketin "Colossus sahasında en az 35 yanma türbini ve başka hava kirliliği kaynaklarını, gerekli inşaat öncesi veya işletme hava izinlerini hiç almadan kurup işlettiği" öne sürülüyor.
xAI üç savunma geliştirdi: türbinlerin "mobil kaynak" olduğu ve bu nedenle izin yükümlülüğünden muaf tutulduğu, davacıların dava açma ehliyeti bulunmadığı ve Temiz Hava Yasası'nın vatandaş davası hükmünün Anayasa'nın II. maddesi ile özel yetki devri yasağını ihlal ettiği.
Brown üçünü de reddetti. Kararında, "Davacıların Temiz Hava Yasası kapsamında yasal dava ehliyeti bulunduğu, yanma türbinlerinin Mississippi'nin [Uygulama Planı] kapsamında 'mobil kaynak' sayılmadığı ve vatandaş davası hükmünün Anayasa'nın II. maddesini ya da özel yetki devri yasağını ihlal etmediği için davacıların talepleri ileri taşınacaktır" ifadelerini kullandı. Anayasal itiraza ilişkin olarak da şunu ekledi: "Vatandaş davası davacıları kendi adlarına, kendi menfaatleri için dava açtıkları ve kendilerine verilen zararı gidermeye yönelik yaptırımlar talep ettikleri için federal hükümetin yürütme yetkisini kullanmış olmuyorlar."
İlk gerileme değil
Bu, birkaç hafta içindeki ikinci benzer yenilgi. Davayı kapatmaya çalışan ABD Adalet Bakanlığı'nın (DOJ) benzer talebi de bu ayın başında reddedilmişti.
NAACP'nin çevre ve iklim adaleti direktörü Abre' Connor, "Mahkemeler, xAI ve DOJ'un NAACP'nin Temiz Hava Yasası davasını düşürme girişimlerini defalarca reddetti ve kirlilikten etkilenen topluluklar için adalet arama hakkımızı teyit etti" dedi. "Tutumumuz açıktı: xAI gerekli izinler olmadan gaz türbinlerini işletemez."
Karar neden Memphis'in ötesine geçiyor
Karar, kamuoyunun veri merkezlerine karşı sert biçimde döndüğü bir döneme denk geliyor. New York geçtiğimiz günlerde yeni tesisler için moratoryum kabul etti, başka eyalet ve yerel yönetimler benzer adımları değerlendiriyor ve salı günü 10 eyalette seçmenler veri merkezlerine ilişkin 41 önlem için oy kullanacak. Baskı, Amazon ve Microsoft'u kamu kurumlarıyla görüşmelerinde gizlilik sözleşmesi kullanmayacaklarına dair söz vermeye çoktan itti.
Sektör açısından usule ilişkin kayıptan çok esas meselenin kendisi önemli. "Mobil kaynak" argümanı kabul edilseydi, bir gaz türbini santrali sınıfı hava izni olmadan çalıştırılabilirdi; birkaç yapay zekâ şirketinin veri merkezlerini rekor hızda devreye almak için kullandığı yöntem tam olarak buydu.
TechCrunch, xAI'yi SpaceX'e ait bir şirket olarak tanımlıyor. SpaceX'ten ilk aşamada açıklama gelmedi.
