Google, yapay zekâ donanımının uzayda hayatta kalıp kalamayacağını birazdan öğrenecek.

Şirket, 1 Ekim'de, yerde Gemini modellerini çalıştıran sınıftan dört Trillium Tensor Processing Unit (TPU) taşıyan bir prototip uyduyu fırlatacak. Görev, 2025'te duyurulan uzun soluklu araştırma programı Project Suncatcher'ın parçası. Görüntüleme şirketi Planet ile ortaklaşa inşa edilen araç, SpaceX'in Transporter-18 paylaşımlı göreviyle alçak Dünya yörüngesine çıkacak.

Bu görev operasyonel bir veri merkezi değil; bir hayatta kalma testi. Google mühendisleri üç konuda yörünge verisi toplamak istiyor: çipler fırlatmanın fiziksel yüküne dayanıyor mu, atmosferin ötesindeki radyasyon ortamına tolerans gösteriyor mu ve ısıyı taşıyacak havanın bulunmadığı vakumda soğutulabiliyor mu?

Yer testleri şimdiden biraz cesaret veriyor. Google, donanımın roket fırlatmasının frekanslarını taklit eden ve uyduyu üç eksende sarsan titreşim testine dayandığını söylüyor. Tek tek bileşenler yerçekiminin 50 ila 100 katı yük görebiliyor. TPU'lar ayrıca UC Davis'in Crocker Nükleer Laboratuvarı'nda yapay zekâ iş yükleri çalıştırılırken proton bombardımanına tutuldu: Google'a göre Trillium çipleri, beş yıllık bir görevde alacaklarından daha yüksek toplam iyonlaştırıcı doza dayandı.

Asıl zor problem soğutma. TPU'lar küçük bir alanda çok ısı üretiyor ve uzayın vakumunda ısı yalnızca radyatörlerle atılabiliyor. Google, uzay koşullarını simüle eden bir termal vakum odasında ısı boruları ile radyatör kombinasyonunu test ediyor.

Peki neden uğraşılıyor? Çünkü alçak Dünya yörüngesinde uydular neredeyse sürekli güneş ışığı görebiliyor ve Google, buradaki güneş panellerinin yerdeki benzerlerinden sekiz kata kadar daha fazla güç üretebileceğini tahmin ediyor — en büyük kısıtı enerji olan bir sektör için çekici bir vaat. Gelecek tasarımlarda her uydu düzinelerce TPU taşıyacak, kümeler halinde uçacak ve yüksek bant genişlikli lazerlerle birbirleriyle haberleşecek; bu bağlantı, iki uç da hareket halindeyken kilometrelerce uzaktan madeni para büyüklüğünde bir hedefi vurma hassasiyetini gerektiriyor. Google, bu lazer bağlantısını 2027'de iki uyduyla test etmeyi planlıyor.

Şirket, bunu otonom sürüş ya da kuantum bilişim üzerine ilk çalışmalara benzer, uzun bir araştırma yayının başlangıcı olarak çerçeveliyor. İlk uçuş veri toplamak, arıza noktalarını belirlemek ve bir sonraki fırlatmaya girdi sağlamak için tasarlandı — yörünge veri merkezlerinin ekonomik olarak mantıklı olduğunu kanıtlamak için değil. O soru hâlâ açık.

Kaynaklar