Federal Havacılık İdaresi (FAA) Perşembe günü, 400'den fazla hava trafik kontrol tesisinde hâlâ hava durumu ve operasyonel bilgi taşıyan 3,5 inçlik disketleri değiştirmeye başladığını açıkladı. Yerine gelen Enterprise – Information Display System (E-IDS), 1980'lere uzanan dört ayrı sistemi tek bir dijital panoda birleştiriyor: ekipman arızaları, hava koşullarının etkisi, kısıtlı hava sahası programları, pilot raporları (PIREP) ve hava personeline yönelik bildirimler (NOTAM). Beş tesis devrede — Atlantic City, Nashville, Rochester ile Atlanta ve Salt Lake City veri işleme merkezleri — ve hedef 2028 sonuna kadar 435 tesis.
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy duyuruda, "Güzel haber Amerika: disketler gitti, 21. yüzyıl teknolojisi geldi" dedi.
Disket gerçek bir ihmal kalıntısı. Aynı zamanda çok elverişli bir sahne aksesuarı. Duffy disketleri konuşmalarında ve televizyon programlarında devletin çağdışılığının kısaltması olarak sallayıp duruyor; Perşembe günkü basın bülteni de fotoğraflanmak üzere kurgulanmıştı. Ama işin arkasındaki sözleşme yeni değil: FAA, E-IDS ihalesini Ağustos 2020'de, ilk Trump yönetimi sırasında Leidos'a verdi. Sistem altı yılını satın alma, güvenlik doğrulaması, test ve tedarikçi takviminde geçirdi. Bu hafta değişen şey icat değil, kurulum.
Bu ayrım önemli, çünkü disketin ima ettiği teşhis — Amerikan hava trafik kontrolünün bir donanım yenilemesiyle sağlığına kavuşacağı fikri — hükümetin kendi denetim kayıtlarıyla uyuşmuyor. Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi'nin (GAO) Eylül 2024 tarihli raporu, ülkenin kritik hava trafik kontrol altyapısının yüzde 90'ının teknoloji yenileme zamanının geldiğini ya da geçtiğini; incelenen 138 sistemin neredeyse yarısının finansman açığı, bakım uzmanlığının yetersızlığı veya yedek parça kıtlığı yüzünden "sürdürülemez" ya da "potansiyel olarak sürdürülemez" olduğunu tespit etti. Dört 1980'ler sistemini emekliye ayıran bir pano iyileşmedir. Ama bir kontrolör değildir.
Asıl zor tablo personel tarafında. FAA yıllardır sertifikalı profesyonel kontrolör açığı, kronik tükenmişlik, yerde tutma kararları ve pistlerde kıl payı olaylarla boğuşuyor. 2023'teki NOTAM kesintisi — disket değil, yazılım arızası — ülke çapında uçuşları durdurdu. Duffy, 2025'te aldığı 12,5 milyar dolarlık "peşinatın" üzerine Kongre'den 30 milyar dolar daha istiyor.
Modernizasyon defterinin geri kalanı gerçek ama gösterişsiz: bakır kabloların yüzde 69'u değiştirildi, 143 kulede Yüzey Farkındalığı Girişimi sistemleri kuruldu, 26 kulede elektronik uçuş şeritlerine geçildi, 226 IP ses anahtarı devreye alındı. Bu sayılar, kurumun kendini alt sistem alt sistem, yavaşça yeniden kabloladığını anlatıyor. E-IDS de aynı kategoriye giriyor: gerekli, gecikmiş ve işini yaptığında görünmez.
İpucu çerçevelemede. 2026'da 1,44 megabaytlık manyetik bir diskin emekliye ayrıldığını duyurmak zorunda kalan bir hükümet, eski teknoloji borcu hakkında doğru, uçağınızın neden rötar yaptığı hakkında ise daha az doğru bir şey söylüyor. Sistemin sendelemesinin nedeni hiçbir zaman disk değildi. Sadece en çok fotoğraflanabilen parçasıydı.
İzlenecek olan basın bülteni değil takvim: E-IDS 2028'e kadar 435 tesise ulaşacak mı, kontrolör alımı kımıldayacak mı? Bu sayılardan biri teknoloji sorunu. Diğeri asıl sorun.
