On yıllardır dinozorların saltanatına son veren cisim yalnızca ana hatlarıyla biliniyordu — Chicxulub kraterini oyup beşinci kitlesel yok oluşu tetikleyen şehir büyüklüğünde bir mermi. Şimdi araştırmacılar tam olarak ne olduğunu belirledi.
British Columbia Üniversitesi liderliğinde, Paris, Brüksel ve Viyana'dan bilim insanlarının katılımıyla yürütülen çalışma, Kretase-Paleojen çarpma cisminin CO kondriti — Ornans sınıfı karbonlu bir kondrit — adı verilen nadir bir göktaşı türü olduğunu ortaya koydu.
Kildeki Parmak İzi
19 Temmuz'da Science Advances'te yayımlanan keşif, çarpışmanın ardından dünya çapında biriken ince kil tabakasında korunan nikel izotoplarının ölçülmesiyle yapıldı. Orijinal mermiden yalnızca eser miktarda madde kaldı — göktaşı çarpışma anında buharlaştı — ancak izotopik izi hayatta kaldı.
"CO kondritleri kesinlikle müzelerde bulduğunuz tipik göktaşlarına benzemez," dedi Vrije Universiteit Brussel'den UBC'de misafir profesör olan Dr. Philippe Claeys. "Bir CO, diğer sınıflara göre çok daha az uçucu element — karbon, çinko, su ve özellikle kükürt — içerir."
Ölümcül Darbeyi Kükürt Değil Toz Verdi
Bu bulgu, bilim insanlarının yok oluş mekanizmasına dair anlayışını yeniden şekillendiriyor. CO kondritleri çok az kükürt içerdiğinden, yeni kanıtlar çarpma bölgesinden salınan kükürtün felaketin ana nedeni olmadığını gösteriyor. Bunun yerine, atmosfere fırlatılan devasa miktardaki ince enkaz — güneş ışığını engelleyip gezegeni soğutarak — baskın rolü oynadı.
**Nereden Geldi?**
Göktaşının kökeni belirsizliğini koruyor. Dış Güneş Sistemi'nin uzak bir bölgesinden ya da Jüpiter yakınındaki dış asteroit kuşağından gelmiş olabilir. Karbonlu kondritler, Dünya'da örneklenen göktaşlarının yalnızca yüzde 5'ini oluşturur ve CO kondritleri bu grubun çok küçük bir kısmını temsil eder.
"Bu kadar nadir, uzak bir merminin çarpması, dinozorların ne kadar şanssız olduğunu gerçekten vurguluyor," dedi Dr. Claeys.
Chicxulub çarpma cismi 10 ila 15 kilometre çapındaydı ve Dünya'ya yaklaşık 64.000 km/saat hızla çarparak şimdi Meksika'nın Yucatán Yarımadası'nın altında gömülü olan 180 kilometre genişliğindeki krateri oluşturdu.
