Gökbilimciler artık gece gökyüzünün yeni bir resmine sahip: evrenin şimdiye kadar oluşturulmuş en büyük iki boyutlu haritası. DESI Legacy Imaging Surveys ekibi, 2.285 gecede çekilen 263.407 teleskop pozunun birleştirilmesiyle oluşturulan 5,6 trilyon piksellik renkli haritayı Pazartesi günü yayımladı. Harita, çoğunlukla yıldız ve galaksi olmak üzere yaklaşık 4 milyar gök cismi içeriyor ve gökyüzünün yaklaşık %75'ini görünür ve yakın kızılötesi ışıkta kapsıyor.
Haritanın oluşturulması 13 yıl sürdü. Veriler üç yer tabanlı gökyüzü taramasından geliyor: NSF'nin Cerro Tololo Gözlemevi'ndeki Karanlık Enerji Kamerası Legacy Taraması (DECaLS), Kitt Peak Ulusal Gözlemevi'ndeki Mayall z-band Legacy Taraması (MzLS) ve Arizona Üniversitesi Steward Gözlemevi'ndeki Pekin-Arizona Gökyüzü Taraması (BASS). Bunlara NASA'nın WISE kızılötesi uydusunun yıllarca süren gözlemleri eklendi.
Mozaik işleme adeta bir hesaplama maratonuydu: kodun geliştirilmesi yaklaşık bir yıl sürdü, ardından Berkeley Laboratuvarı'nın NERSC tesisindeki Perlmutter süper bilgisayarında sekiz haftalık işlem yapıldı. Veri toplamaya 160'tan fazla bilim insanı katkıda bulundu; nihai veri setini 20 kişilik bir ekip üretti.
Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı'nda bilim insanı ve Legacy Taramaları eş başkanı David Schlegel, "Bugün gök cisimleriyle çalışırken genellikle işe Legacy Imaging Viewer'ı açıp neye baktığınızı görmekle başlıyorsunuz" diyor.
Harita güzel bir resim olmaktan çok daha fazlası. Milyonlarca galaksinin uzaklığını ölçerek evreni 3 boyutta haritalayan ve kozmik genişlemeyi hızlandıran gizemli güç olan karanlık enerjiyi araştıran DESI tayfsal taramasının temelini oluşturuyor. Daha önceki DESI sonuçları, karanlık enerjinin etkisinin zamanla zayıflıyor olabileceğine işaret etmişti; bu bulgu, evrenin kaderine dair anlayışımızı değiştirebilir.
Yeni harita Haziran 2026'dan bu yana DESI hedeflerini seçmek için kullanılıyor ve gökbilimciler bunun yıllarca evrenin en kapsamlı 2B görünümü olarak kalmasını bekliyor. Ayrıca Vera C. Rubin Gözlemevi ve NASA'nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu gibi yaklaşan tesisler için referans görevi görecek ve büyük astronomik veri setlerini analiz etmek için yapay zekâ araçlarının eğitilmesine yardımcı olacak. Veriler, Legacy Survey Sky Viewer üzerinden ücretsiz erişime açık.
