Fortune 500 şirketlerinin yaklaşık üçte ikisinin kayıtlı olduğu Delaware, başında insan bulunmayan bir şirket türü tasarlıyor. Temsilciler Meclisi Gözetim Komisyonu artık bunu kimin ve neden yazdığını öğrenmek istiyor.
Komisyon başkanı Temsilci James Comer (R-Ky.), pazartesi günü Delaware Valisi Matt Meyer'a gönderdiği mektupta, eyaletin "Yapay Zekâ Şirketi" (AIC) çalışmasına ilişkin belgeleri talep etti. Bu şirket türünde işler ve işletme, bir kişi yerine yapay zekâ ajanı tarafından yönetilecek. Comer, önerinin "güçlü yapay zekâ şirketlerini ve yatırımcılarını pervasız ve zararlı eylemlerin sorumluluğundan korumak için kullanılabileceğini" yazdı ve komisyonun incelemesinin "eyaletlerin yapay zekâ düzenlemelerini uygun biçimde sınırlamaya yönelik olası federal yasal çalışmalara" katkı sağlayacağını belirtti.
Meyer'in sözcüsü Ars Technica'ya mektubun alındığını ve incelendiğini söyledi. Planın en görünür savunucusu olan Delaware Dışişleri Bakanı Charuni Patibanda-Sanchez'in ofisi yorum yapmadı.
Taslak tam olarak ne yapıyor?
Gelecek yıl eyalet meclisine sunulması beklenen yasa tasarısı, bir AIC'nin "bankacılık işi hariç, kâr amaçlı olsun olmasın her türlü yasal amaca" sahip olmasına izin veriyor. Yapay zekâ ajanları şirketin "işlerini ve işletmesini yönetmek ve şirketi idare etmek üzere" görevlendirilebilecek. Ajanın talimatıyla AIC kendi adına dava açabilecek ve dava edilebilecek, mülk edinebilecek ve yükümlülük altına girebilecek. Yapı 30 aylık bir düzenleyici kum havuzunda test edilecek.
Tartışmalı kısım sorumluluk mimarisi. Her AIC'nin, şirketi yeterince sermayelendirmekle yükümlü ve kârına hak kazanan tek bir "üyesi" olacak. Taslak açıkça şöyle diyor: "Üye, AIC'nin yaptığı veya yapmadığı ya da bir başkasının AIC'nin talimatıyla yaptığı veya yapmadığı herhangi bir eylem veya ihmalden sorumlu değildir." Dolandırıcılık, kanunun kasıtlı ihlali ve üyenin bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde şirketi amaç bildirgesinin dışında işletmesi durumlarında istisnalar var.
Patibanda-Sanchez ve Norm Ai kurucusu John Nay, temmuzda Fortune'da yayımlanan yazılarında bunun serbestleştirme değil hesap verebilirlik tercihi olduğunu savundu: "Çözüm faaliyeti yasaklamaya çalışmak değil. Çözüm, yapay zekâyı hukuki bir forma sarmak." Çerçevenin, işletmelere hukuki yapay zekâ ajanları satan Norm Ai liderliğindeki bir kamu-özel ortaklığında geliştirildiğini belirttiler. Taslağın baş yazarı Wilmington merkezli şirket avukatı John Mark Zeberkiewicz.
Gelir gerekçesi açıkça söyleniyor
Delaware yetkilileri ticari mantığı gizlemedi. Spotlight Delaware'e göre Patibanda-Sanchez, haziranda eyalet Yapay Zekâ Komisyonu toplantısında yeni bir şirket türünün "eyalet gelirlerimiz için gerçekten çok büyük bir fayda" olacağını söyledi. Eyalet 2025'te 334.461 yeni şirket kaydı aldı.
Fikrin bir de ünlü bir çıkış noktası var: Mark Cuban, nisan 2026'da bir eyaletin herkesin "yapay zekâ ajanı ve stablecoin kullanarak şirket kurmasına" izin vermesi ve bunun için prim alması gerektiğini yazdı; "pazara ilk giren büyük kazanır" diye ekledi. Meyer'in resmî hesabı "Hemen!" diye yanıt verdi ve bir yıl önce duyurduğu kum havuzu çerçevesine işaret etti.
Eleştiri partizan değil
Comer'ın itirazı — yapay zekâ tarafından yönetilen bir kabuk şirket artı sorumluluk kalkanının, zararı dışsallaştırmanın bir yolu olduğu — hukukçuların bağımsız olarak dile getirdiği bir itiraz. UC Berkeley Hukuk'tan Andrew Baker Financial Times'a önerinin "altında geliştirilmiş ve iyi gerekçelendirilmiş bir politika mantığı olmadan haksız görünen aşırı cömert bir sorumluluk kalkanı" olduğunu söyledi. York Üniversitesi'nden Martin Petrin Bloomberg'e diğer eyaletlerin rekabet için Delaware'i kopyalamasının muhtemel olduğunu ve "federal bir çerçevenin güvenlik endişeleri ile düzenlemede dibe yarış riskini ele almaya yardımcı olabileceğini" belirtti.
Comer'ın mektubu bir suçlama içermiyor ve henüz bir yasa tasarısı sunulmuş değil. Değişen şey zemin: yazılıma şirket kişiliği tanıyan bir eyalet deneyi artık Kongre'nin belge talebinin konusu — ve komisyon, eyaletlerin yapay zekâ düzenlemesini sınırlamayı açıkça gündeme getiriyor. Bu, Delaware'in beklediğinden çok daha sert bir federalizm kavgası.
