Dünyadaki kıyı toplulukları, aynı anda iki yönden gelen büyüyen bir sel tehdidiyle karşı karşıya: okyanus yükseliyor ve yoğun nüfuslu birçok bölgede zeminin kendisi de batıyor.

Münih Teknik Üniversitesi (TUM) ve Tulane Üniversitesi'nden araştırmacılar, Nature Communications dergisinde, yoğun nüfuslu kıyı bölgelerinde yaşayan insanların yılda ortalama yaklaşık 6 milimetre göreli deniz seviyesi yükselmesi yaşadığını bildiriyor. Bu, kıyı şeridi ağırlıklı küresel ortalama olan yılda 2,1 milimetrenin neredeyse üç katı ve iklim kaynaklı yaklaşık 3,15 milimetrelik mutlak yükselişin neredeyse iki katı. Düşük rakımlı kıyı bölgelerinde yarım milyardan fazla insan yaşıyor.

Fark, kara çökmesine (subsidence) dayanıyor: kıyı kentlerinin ve topluluklarının altındaki zeminin kademeli olarak batması. Başlıca nedenler arasında yoğun yeraltı suyu pompalanması, petrol ve gaz çıkarımı, nehir deltalarındaki genç tortulların sıkışması ve büyüyen kentsel alanların ağırlığı yer alıyor; ayrıca tektonik hareketler ve antik buz tabakalarının erimesinin ardından yer kabuğunun yavaş ayarlanması gibi doğal süreçler de katkıda bulunuyor.

"Kıyı şeritlerindeki deniz seviyesi yükselişini anlamak ve etkili biçimde yanıt vermek istiyorsak, yalnızca okyanusu değil karanın kendisini de gözlemlemeliyiz," diyor çalışmanın başyazarı DGFI-TUM'dan Dr. Julius Oelsmann. "İnsan faaliyetleri karanın daha güçlü biçimde çökmesine neden oluyor — genellikle yeraltını stabilize eden su ve kaynakların aşırı çıkarılması yüzünden. Kentlerin ağırlığı ve uzun vadeli jeolojik süreçler bu çökmeyi daha da yoğunlaştırabilir."

En fazla risk altındaki ülkeler arasında Tayland, Bangladeş, Nijerya, Mısır, Çin ve Endonezya yer alıyor; bu ülkelerde nüfus ağırlıklı kıyı ortalamaları yılda yaklaşık 7 ila 10 milimetre arasında değişiyor. Jakarta yılda ortalama 13,7 milimetre, Tianjin 13,5, Bangkok 8,5, Lagos 6,7 ve İskenderiye 4 milimetre batıyor — Jakarta'nın bazı noktalarında ise düşüş yılda 42 milimetreye ulaşıyor.

İyi haber: sorun kısmen çözülebilir. Tokyo, en kötü etkilenen bölgelerinde bir zamanlar yılda 10 santimetreden fazla çöküyordu; ancak düzenleme ve alternatif su kaynakları bu oranları önemli ölçüde aşağı çekti. "İyileştirilmiş yeraltı suyu yönetimi, çekimlerin daha sıkı düzenlenmesi veya akiferlerin hedefli biçimde beslenmesi çökme hızını en azından yavaşlatabilir ve bazı durumlarda büyük ölçüde durdurabilir," diyor DGFI-TUM Direktörü Florian Seitz.

Kaynaklar