Çin Devlet Konseyi, yapay zekânın yol açtığı iş kayıplarının önüne geçmek için hükümet kurumlarına ulusal rehber ilkeler yayımladı ve yapay zekânın istihdam etkisini sürekli ölçülen bir devlet görevi hâline getirdi.

Devlet Konseyi Genel Ofisi tarafından 23 Ekim Cuma günü yayımlanan ve Xinhua'nın aktardığı belge, altı alanda 18 görev tanımlıyor: yapay zekânın iş yaratma potansiyelini genişletmek, teknoloji benimsemeyi "istihdam dostu" kılmak, çalışanların dijital becerilerini artırmak, istihdam hizmetlerini güçlendirmek, çalışma ve sosyal güvenlik korumalarını iyileştirmek, istihdam risklerini izlemek ve bunlara yanıt vermek.

İşleyişin merkezinde, yapay zekâ kullanımına bağlı istihdam risklerini değerlendiren ve acil durum planlarıyla desteklenen bir mekanizma var. İşgücü piyasasını ciddi biçimde sarsabilecek yapay zekâ projelerinde yetkililerden, uyumu piyasaya bırakmak yerine iş değiştirme ve yeniden istihdamı desteklemeleri isteniyor. İşini kaybedenlere hedefli kariyer danışmanlığı, yeniden eğitim ve iş yönlendirmesi sağlanacak.

İkinci bir hat, çalışanın yerine değil çalışana karşı kullanılan yapay zekâyı kapsıyor. Belge, insan kaynakları yönetiminde yapay zekânın düzenlenmesini; algoritmik ayrımcılık, sahte işe alım ve mahremiyet ihlallerinin önlenmesini istiyor. Ayrıca insan-makine işbirliğini kapsayan bir haklar çerçevesi, esnek ve platform çalışanlarını kapsayan sosyal güvenlik ve yapay zekâ yayıldıkça uyarlanan gelir dağılımı kuralları öngörülüyor.

Metnin söylemedikleri de en az söyledikleri kadar önemli. Belge, çalışanların yazılımla değiştirilmesini yasaklamıyor; yayımdan sonra sosyal medyada dolaşan bu yorumun doğrulanmış metinde karşılığı yok. İstenen, kaybın ölçülmesi, planlanması ve hafifletilmesi. İşe alım kotası ya da belirli sektör adları da geçmiyor.

Neden önemli: Batı'da yapay zekâ yönetimi çoğunlukla güvenlik ve temel haklar diliyle tartışılıyor — AB Yapay Zekâ Yasası'nın risk kademeleri ve belgeleme yükümlülükleri, belirli kullanımlara getirilen yasaklar; Washington'da ise şu an ağırlıklı olarak kuralsızlaştırma eğilimi var. Pekin'in çerçevesi emek: raporlama yükümlülükleriyle birlikte neredeyse bir istihdam politikası gibi okunan bir yapay zekâ politikası.

Yapay zekâyı geniş ölçekte devreye alan şirketler için istihdam riski değerlendirmesi yeni bir uyum alanı demek. Rehber ilkeler, izleme ve yeniden eğitimin finansmanını büyük ölçüde yerel yönetimlere bırakıyor; değerlendirmenin ne kadar sıkı uygulanacağı eyalet eyalet değişecek. Tedbirler ayrıca bir örüntüye oturuyor: Pekin, genç işsizliği siyaseten hassas kaldığı için istihdamı uzun süredir öncelik ilan ediyor ve artık işgücü piyasasındaki sarsıntıyı kendi sanayi hamlesinin maliyeti olarak alışılmadık biçimde açıkça adlandırıyor.

Kaynaklar