NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu'nun 2022'de ilk kez görüntülediği "küçük kırmızı noktalar" gök bilimcileri yıllardır şaşırtıyor: Erken evreni dolduran, gerçek doğası açıklanamamış, son derece uzak ve kompakt kırmızı kaynaklar. Yeni bir çalışma, bunların hiç de izole nesneler olmayabileceğini — göz önünde saklanan galaksiler olabileceğini öne sürüyor.

Şu anda Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü'nde (STScI) görev yapan, Arizona Üniversitesi Steward Gözlemevi'nden Pierluigi Rinaldi liderliğindeki ekip, kolları Sonora Çölü kaktüsünü andırdığı için "Saguaro" adı verilen sarmal galaksiyi (WISEA J123635.56+621424.2) inceledi. Kırmızıya kayması 2 olan galaksi, Büyük Patlama'dan yaklaşık 3,3 milyar yıl sonraki hâliyle görülüyor; merkezinde ise küçük kırmızı noktalara çok benzeyen kompakt bir kırmızı kaynak bulunuyor.

Ekip, Hubble'ın (morötesi) ve Webb'in (kızılötesi ve tayfsal) arşiv gözlemlerini birleştirerek Saguaro'nun çekirdeğinin görünür ışıktan çok morötesi ve kızılötesinde parladığını ortaya koydu — bu, uzak küçük kırmızı noktaların ayırt edici özelliği. Ardından Chandra X-ışını gözlemleri kilit ipucunu verdi: Çekirdek, yoğun biçimde örtülmüş ve X-ışını açısından zayıf bir aktif galaktik çekirdek. Cape Town Üniversitesi'nden makale yazarı Carys Gilbert, "Sadece örtülü değil, aynı zamanda X-ışını açısından da zayıf. Bu kombinasyon, diğer tüm küçük kırmızı noktalardan gördüğümüz X-ışını yokluğunu açıklayabilir" dedi.

Belirleyici test, araştırmacıların Saguaro'yu dijital olarak çok daha yüksek bir kırmızıya kaymaya taşımasıyla geldi: Sarmal yapı neredeyse tamamen kayboldu, geriye yalnızca parlak kırmızı çekirdek kaldı — Webb'in erken evrende gördüğü manzaranın aynısı. Rinaldi, "Küçük kırmızı noktalar bir nokta olmaktan çok daha karmaşık. Onlar yalnızca buzdağının görünen ucu — çevresiyle etkileşen bir süper kütleli kara deliğin ucu" dedi.

Ekip, küçük kırmızı noktaların ayrı bir galaksi sınıfı değil, süper kütleli kara deliklerin özellikle aktif geçici bir evresi olduğunu; en azından bazılarının izole noktalar gibi görünmesinin tek nedeninin, çevrelerindeki galaksilerin Webb için bile görülemeyecek kadar sönük olması — yani gözlemsel bir önyargı — olduğunu öne sürüyor.

Çalışma 29 Temmuz'da The Astrophysical Journal'da yayımlandı. Araştırmacılar, düşük kırmızıya kaymada Saguaro benzeri daha fazla galaksi aramayı ve Webb arşivindeki küçük kırmızı noktaların daha geniş bir sayımını çıkararak kozmik zaman içindeki aile ağacını yeniden kurmayı planlıyor.

Kaynaklar