NASA'nın Perseverance gezgini, Mars'taki iki eski kayada karmaşık organik karbon bulunduğunu doğruladı. Bu, gezegenin bir zamanlar yaşamı barındırıp barındıramadığı sorusuna önemli bir parça ekliyor ve araştırmacıların organik maddenin hayatta kalmasını beklemediği bir yerde bunu yapıyor.
Science Advances'te yayımlanan sonuç, gezginin Eylül 2025'te Jezero kraterindeki Bright Angel formasyonuna ait kayalarda olası bir biyoimza tespit etmesinin üzerine kuruluyor. Bilim insanları, gezginin robot kolundaki SHERLOC cihazını kullanarak bu eski çamurtaşlarında makromoleküler karbon – birbirine bağlı büyük karbon atomu ağları – tespit etti. SHERLOC, mineralleri ve organik bileşikleri Raman spektroskopisiyle, lazer ışığını kayaya tutup onu tahrip etmeden tanımlıyor.
İki ayrıntı öne çıkıyor. Birincisi, karbon milyarlarca yıl önce Jezero kraterine bir nehir kanalından akan suyun taşıdığı tortullarda ve suyun kayaları değiştirmesiyle sonradan oluşan karbonat ve sülfat minerallerinin yanında bulundu; bu, organik maddenin Mars tarihinin en az iki farklı döneminde bu kayalara girdiğine ya da içlerinde oluştuğuna işaret ediyor. İkincisi ve en beklenmedik olanı, maddenin açık yüzeyin yalnızca birkaç mikron altında – bir kâğıt yaprağından daha ince bir derinlikte – hayatta kalmış olması. Bu, Mars'ta bildirilen en yüzeye yakın makromoleküler karbon tespiti; yüzeydeki radyasyon, güneş ışığı ve kimyasal oksitleyicilerin organik molekülleri parçalaması beklenirken şaşırtıcı bir sonuç.
Aynı iki kaya, NASA'nın Curiosity gezgininin daha önce organik bileşikler bulduğu Gale kraterinden 3.000 kilometreden fazla uzakta toplandı. Bu tür maddenin birbirinden çok uzak iki bölgede bulunması, yaşamın yapı taşlarının kimyasının eski Mars'ta tek bir havzayla sınırlı olmayıp yaygın olabileceğini düşündürüyor. Çalışmaya eş liderlik eden Planetary Science Institute'tan Ashley Murphy, 'Bu, Mars'ın yaşanabilirliği açısından cesaret verici' dedi.
Önemli bir uyarı var: makromoleküler karbon biyolojik etkinlikle oluşabileceği gibi yaşam içermeyen kimyasal süreçlerle de oluşabilir; varlığı tek başına Mars'ta yaşam olduğunu gösteremez. Bright Angel kayalarının mikroorganizma fosili barındırıp barındırmadığını kesinleştirmek gezginlerin kapasitesini aşıyor; bunun için örneklerin Dünya'ya getirilip Mars'a taşınan her cihazdan çok daha hassas laboratuvar cihazlarıyla incelenmesi gerekiyor.



