Neil Gehrels Swift Gözlemevi bilimsel çalışmayı durdurdu. NASA, teleskobun 275 kilometrenin altında bir yörüngede dolandığını ve önümüzdeki haftalarda atmosfere girerek yanacağını açıkladı. Gerekçe, kalınlaşan atmosferin teleskobun gökcisimlerini yeterince sürekli biçimde hedeflemesine artık izin vermemesi. Son araştırma verisi 20 Ekim'de toplandı.
Böylece iki yıl için tasarlanmış bir görev, bunun on katından uzun süren bir çalışmanın ardından kapanıyor. Swift 2004'te fırlatıldı ve 2018'de, hayatını kaybeden baş araştırmacısı Neil Gehrels'in adı verildi. Konusu, evrendeki en yüksek enerjili patlamalar olan gama ışını patlamalarıydı. Aracın asıl değeri optiği değil, tepki hızıydı: bir tetiklemeden hedefin yönlendirilmiş ve aletlerle gözlenmesine genellikle yaklaşık bir dakika geçiyordu. Bu hız onu yer tabanlı astronominin alarm sistemi yaptı. En büyük optik teleskoplar dahil diğer gözlemevleri dakikalar içinde dönebiliyor ve parıltı hâlâ parlarken ölçebiliyordu. Bugün astrofiziğin rutini sayılan pek çok gözlem, Swift önce haber verdiği için mümkün oldu.
NASA'nın şimdi hatırlattığı bilanço da bu ölçekte: 2000'den fazla incelenmiş gama ışını patlaması, 1400'ü aşkın süpernova, yaklaşık 7000 bilimsel yayına katkı, toplamda yaklaşık 12 terabaytlık veri kümesi. Araştırma açısından bu sonun önemli tarafı arşiv: araç yanıyor, veri yanmıyor. O veri, gökyüzünde başka araçlar çoktan yerini aldıktan sonra da işlenecek.
Son bir kaza değil, önceden ilan edilmiş bir yenilgiydi. Atmosfer direnci Swift'i giderek yavaşlatınca ABD'li Katalyst şirketi, teleskobu daha yüksek bir yörüngeye itecek bir aracı rekor sürede üretip fırlattı; eşi görülmemiş bir kurtarma denemesiydi. Deneme hiç yapılamadı. Başarısızlık ağustosta kamuoyuna açıklandı, eylülde gözlemevinin bir süre daha çalışmasına izin verildi. Artık seçenek kalmadı: atmosfere girişi hiçbir şey engelleyemez ve parçaların nereye düşeceği yavaşlamanın nasıl ilerlediğine bağlı.
Dikkat çekici olan, 22 yaşındaki bir uydunun ölmesi değil, ölme biçimi. Swift, alçak yörüngedeki diğer araçları da sıkıştıran üst atmosfer genişlemesinin kurbanı oldu — mega takımyıldızlar büyüdükçe küçülmeyecek bir sorun. Kurtarma denemesi ise tek bir bilimsel değeri yüksek uydu söz konusu olduğunda kısa sürede teknik olarak ne kadarının mümkün olduğunu, ama başarı koridorunun ne kadar dar olduğunu da gösterdi. İkinci bir deneme hiç gündeme gelmedi.
Astronomiye hemen kapanmayacak bir boşluk kalıyor. Ardıl araçlar var, yeni gökyüzü taramaları gama ışını patlamalarını buluyor. Ancak tüm gökyüzünü izleme ile çok kısa yeniden yönelme süresinin birleşimi Swift'e özgüydü ve bu artık tarih — en azından aynı vaadi yerine getirecek bir ardıl fırlatılana kadar.
