Meta'nın en etkili eleştirmenlerinden birine karşı hamle yapma girişimi alışılmadık bir tablo doğurdu: Yıllardır Jonathan Haidt'in argümanlarını çürüten akademisyenler şimdi onu Meta'ya karşı savunuyor.
Geçen ay, Meta ve diğer sosyal medya şirketlerini ürünlerinin gençlere yönelik riskleri konusunda kamuoyunu yanıltmakla suçlayan birleştirilmiş davalar kapsamında açıklanan Kaliforniya mahkemesi dosyaları, Meta çalışanlarının 2023'te “akademisyenleri Haidt'e karşı döndürme” amaçlı bir “fısıltı stratejisi”ni tartıştığını gösteriyor. Notlarda, “Gellman'a bir yıkıcı yazı yazdırma” fikri de dahil olmak üzere “perde arkası kampanya” ifadesi geçiyor — bu, Haidt'in yöntemlerini daha önce kamuya açık biçimde eleştirmiş Columbia Üniversitesi istatistik ve siyaset bilimi profesörü Andrew Gelman'a bir gönderme gibi görünüyor. Meta'nın bu planı uygulayıp uygulamadığı belirsiz. Meta yorum yapmayı reddetti.
“The Anxious Generation”ın yazarı Haidt yıllardır akıllı telefonların ve sosyal medyanın gençlerin ruh sağlığındaki bozulmanın başlıca nedeni olduğunu savunuyor. Açıklamadan bu yana gelişen tepki, Meta'nın muhtemelen beklemediği bir yöne gitti. Haidt'in en istikrarlı eleştirmenlerinden psikoloji profesörü Candice Odgers, “Hayır. Bana The Anxious Generation'ı eleştirmem için para ödenmedi” başlıklı bir Substack yazısı yayımlayarak “kitaptaki bilimin kusurlu olduğu sonucuna tamamen kendi başıma vardım” dedi ve Meta'nın kendisine hiç yaklaşmadığını yazdı.
Cornell Üniversitesi'nden danah boyd, gençlerin sosyal medya kullanımını inceleyen bir akademisyen olarak artık “Meta-şirketi hakkında söyleyecek hiç iyi bir şeyi” olmadığını ve şirketi “temelden etik dışı” bulduğunu yazdı — ama kendi araştırmasının arkasında durduğunu ekledi. Toplantı notlarında adı geçtiği anlaşılan Gelman, The Verge'e Facebook veya Meta'dan kimsenin kendisiyle Haidt hakkında temasa geçmediğini söyledi. Geçmişte şirketten para almış — 2016'da 25.000 dolarlık koşulsuz bir bağış dahil — ama bu hiçbir zaman genç sağlığı üzerine bir çalışma için olmamış. Perde arkası etkilemeyi “ürkütücü” diye nitelendiren Gelman, Meta'nın görüşünü açıkça savunma hakkı olduğunu da ekledi.
Sosyal medya ile kötüleşen ruh sağlığı arasında sınırlı nedensel kanıt bulan bir meta-analiz yayımlayan Stetson Üniversitesi'nden Chris Ferguson daha da sert konuştu: Hem Haidt'i hem Meta'yı “birbirine benzer olmakla”, saldırganlıkla ve bilim üzerinde “yıkıcı bir etki” yaratmakla suçladı. Ona göre Meta'yı “büyük, çirkin, alaycı ve etik dışı” görürken Haidt'i de kanıtları abartmakla eleştirmek aynı anda mümkün.
Haidt, adı geçen araştırmacıların Meta tarafından ödendiğini asla ima etmediğini ve eleştiriyi titiz bilimsel tartışmanın parçası olarak memnuniyetle karşıladığını söyledi. Ancak bilimsel tartışma ile şirketin taktikleri arasına bir çizgi çekti: Ona göre Meta'nın kendi iç çalışmaları bulgularını doğruluyor ve iç belgeler, akademik tartışmayı saptırmaya yönelik bir planı gösteriyor — “doğrudan Big Tobacco oyun kitabından çıkmış bir taktik”.
Davalar Meta için şimdiden pahalıya mal oluyor. Şirket benzer davalarda milyarlarca dolara mal olabilecek bir dizi yüksek profilli hukuki yenilgi aldı ve eyalet başsavcılarının açtığı davaları ayrıca 17,1 milyar dolara kapattı.




