Meta'nın yeni iş koşulları 20 Kasım'da yürürlüğe giriyor. 3 Kasım'da Brezilya'nın São Paulo eyaletindeki bir mahkeme, şirketin yapay zekâ modellerini eğitmek için Brezilyalı medya kuruluşlarının içeriğini toplamasını geçici olarak yasakladı — ve bunu Meta'nın savunmasını beklemeden yaptı, çünkü bekleyecek zaman yoktu.

Davayı üç ulusal basın birliği açtı. Onların anlatımına göre yeni koşullar, kuruluşların Facebook, Instagram, Threads ve WhatsApp üzerinde dağıtılmaya devam etmesinin bedeli olarak içeriklerine ücretsiz erişim verilmesini şart koşuyordu. Hâkim Guilherme Madeira Dezem kararında bunu "açık bir hak suiistimali" olarak nitelendirdi: medya kuruluşlarına, "telif hakkıyla korunan eserlerini, çağdaş kamuoyunun haber tükettiği kanallara bağlı kalmanın geçiş ücreti olarak bedelsiz ve topyekûn teslim etme" yükümlülüğü getirilmesi. Hâkim, koşulların o bölümünün yürütmesini durdurdu ve Meta'nın bu koşulları reddeden kuruluşları cezalandırmasını yasakladı.

Uyulmaması hâlinde günlük 1 milyon real — yaklaşık 185 bin dolar — para cezası var. Meta'nın tebliğden itibaren beş gün içinde savunma sunması gerekiyor; şirket AFP'nin yorum talebine yanıt vermedi.

Davacılar, bunun dünyada bir medya kuruluşları koalisyonu lehine Meta'nın yeni koşullarına karşı çıkan ilk karar olduğunu savunuyor. Davacılardan Ulusal Gazeteler Birliği'nin (ANJ) başkanı Marcelo Rech, kararı "ekonomik gücün suiistimalinin sınırları olduğuna dair çok olumlu bir işaret" diye değerlendirdi.

Karar, aynı maddeye yönelik itirazların tam ortasına düşüyor. Norveç'te bir mahkeme, on medya kuruluşunun koşulların haklarını tehdit ettiğini savunmasının ardından koşulların uygulanmasını geçici olarak durdurmuştu; geçen haftaki basın haberlerine göre İngiliz rekabet kurumu da koşulları inceliyor. Ancak günlük para cezası ve kesin bir tarihle gelen ilk karar Brezilya'nınki.

Kararın çözmediği şey telif hukukunun kendisi. Bu bir ihtiyati tedbir, nihai hüküm değil: Meta'nın beş günlük penceresi asıl yargılamayı başlatıyor ve ceza, eğitimin kendisine değil tedbire uymamaya bağlı. Meta'nın itiraz yolu da açık.

Yayıncılar açısından pratik etki, manşetten dar ama daha kullanışlı. 20 Kasım'da varsayılan olarak gelecek bir son tarih — koşulları kabul et ya da dağıtımı kaybet — artık, eğitimin bir kez yapıldıktan sonra vereceği zararın "telafisi olmayan" nitelikte olduğunu söylemiş bir mahkemede tartışmalı bir soruya dönüştü. Bu kelime önemli, çünkü ihtiyati tedbiri mümkün kılan argüman tam olarak bu: eğitilmiş bir model geri alınamaz ve sonradan kesilen ceza bir telafi değildir.

Kaynaklar