Modern bir hücreyi katman katman soyun, iki şey bulursunuz: bir zarın içine kapatılmış kimya. Kimya akıl almaz — saniyede bir milyar mertebesinde reaksiyon — ve onu içeren zar, içerdiği kimyanın kodladığı makinelerle inşa edilip onarılıyor. Bunların hiçbiri var olmadan önce, daha basit bir şeyin her iki işi de yapması gerekiyordu. Lipid-önce hipotezi, kabın önce geldiğini ve evrimleşen şeyin kabın kendisi olduğunu söylüyor.
Quanta Magazine'in Yaşamın Kökeni Haftası'nı açan açıklayıcı yazısında ortaya konan sav, bir zarın ne kazandırdığıyla başlıyor. UC Santa Cruz'dan astrobiyolog Bruce Damer bunu açıkça söylüyor: "Kimyayı elde etmeden önce bir kaba ihtiyacınız var." Bir sınır olmadan, birbiriyle tepkimeye girebilecek moleküller birbirinden uzaklaşıp dağılır ve karmaşık bir şey kurma olasılığı sıfıra iner.
Lipid dünyasının radikal kısmı kap değil. Radikal iddia, kalıtsal bilginin bir molekül yerine bir karışım tarafından taşınabileceği. Bir ucu suyu seven, diğer ucu sudan kaçan moleküllerle — amfifillerle — dolu bir su birikintisi düşünün; bunlar kendiliğinden kapanıp içi boş küreler oluşturur. Belirli bir kürenin içinde A molekülü B'nin üretimini, B de A'nın üretimini katalizler. İkili birbirini besler, küre büyür ve sonunda bölünerek içeriğini yavrularına dağıtır. Miras alınan şey bir dizi değil, bir orandır: tarif, moleküllerin oranıdır.
Evrim, kalıtımın üzerine bir de çeşitlilik ister; model bunu da sağlıyor. Başıboş bir C molekülü, tıpkı bir mutasyon gibi, bir balonu farklı bir döngüye itebilir. Daha hızlı büyüyen balonlar daha sık bölünüp yavaş olanları saf dışı bırakır. 2000 yılında Weizmann Enstitüsü'nden Doron Lancet ile o zaman Boston Üniversitesi'nde olan Daniel Segrè, bu dinamiklerin yaşama benzer bir şey üretebileceğini gösteren bir bilgisayar modeli yayımladı: bileşimlerini yavrularına aktaran, çeşitlenen ve yarışan balonlar. En azından simülasyonda fikir ilk eşiği geçti.
Yirmi beş yıl sonra teori tuhaf bir konumda: önemli olan tartışmayı kazanmış, ama üzerine kurulduğu tartışmayı kaybetmiş durumda. 2010'da yayımlanan bir analiz, bileşimsel bilginin bir nesilden diğerine kopyalanmasının doğal seçilimin tutunabilmesi için fazla yanlış olacağını savundu. Chicago'da Nobel ödüllü biyokimyacı ve RNA temelli bir kökeni savunan Jack Szostak daha da net: "Yalnızca lipitten oluşan ilkel bir yaşam fikri bana hiçbir zaman mantıklı gelmedi." Bir lipid sisteminin evrilebileceğine dair deneysel kanıt olmadığını ve daha can sıkıcı bir gerçeği işaret ediyor: basit lipidlerin bile ilk Dünya'da nasıl oluşmuş olabileceğine dair iyi bir açıklama yok — "tüm prebiyotik kimyanın en az gelişmiş yönü".
Damer çerçevenin kaydığını kabul ediyor: "Artık ayrı bir lipid-dünyası hipotezi gerçekten yok." Araştırmacılar şimdi demir sülfür mineral duvarlar ya da koaservatlar — molekülleri zarsız biçimde yoğunlaştıran damlacıklar — öneriyor. Damer ile David Deamer ise sıcak su kaynağı havuzlarına yöneldi; orada tekrar tekrar kuruma ve dolma, basit molekülleri lipid katmanları arasına sıkıştırabilir. Bunu lipid dünyasının yerine geçen değil, onun uzantısı olarak sunuyorlar.
Hayatta kalan uzlaşma, kavgadan daha dar ve daha kullanışlı. Her kamp erken yaşamın bir bölmeye ihtiyacı olduğunda hemfikir ve teorinin en tanınmış eleştirmeni Szostak bile o olmadan "Darwin evrimi işleyemezdi" diyor. Bu da alan için düzgün bir ironi bırakıyor: lipid-önceyi ünlü yapan mekanizma saldırı altındaki kısım, oysa savunduğu balon artık neredeyse tartışmasız.
Quanta'nın Yaşamın Kökeni Haftası hafta boyunca sürüyor.



