Yedi Avrupa ülkesindeki market zincirleri pazartesi günü, bazı mağazalarındaki buzdolabı ve dondurucuların gece boyunca 50 santigrat dereceye kadar çıktığını açıkladı. Bu, bir ay içindeki ikinci dalga ve kıtayı aynı anda vuran ilki.

Belçika, Estonya, Finlandiya, İrlanda, Lüksemburg, Hollanda ve İsveç'teki perakendeciler soğutma sistemlerinde sorun bildirdi; birkaç şirket hacklendiklerini doğruladı. AB Tarım ve Gıda Komiseri Christophe Hansen, tekrarlanan saldırıları derin endişe verici buldu ve "gıda tedarik zincirimizi bozmaya, tüketicinin ona duyduğu güveni sarsmaya yönelik kasıtlı bir girişim" olarak nitelendirdi.

Reyonlarda ne oldu

İsveç'te Coop altı mağazasının etkilendiğini söyledi. ICA, "sınırlı sayıda" mağazasında gece boyunca soğutma ve dondurma sistemlerini etkileyen bir olay yaşandığını bildirdi. Güney İsveç'teki Sjöbo'da bir ICA mağazası buzdolabı ve dondurucularının hacklendiğini ve sıcaklığın 50 dereceye ayarlandığını yazdı; Stockholm'deki bir mağaza ise dondurucuların "saat 02'deki bir siber saldırı yüzünden" bozulduğunu ve "her şeyin mahvolduğunu" duyurdu.

Hollandalı perakendeci Ahold Delhaize, Belçika ve Lüksemburg'daki düzinelerce marketinde buzdolabı ve dondurucuların vurulduğunu açıkladı. Brüksel'in kuzeydoğusundaki bir mağazaya giden muhabirler boş raflar ve şu tabelayı gördü: "Siber saldırılar nedeniyle soğutmalı ve dondurulmuş reyonlarımızda ürün bulunmayacaktır. İçtenlikle özür dileriz." Belçika'nın Le Soir gazetesi, beş Spar şubesi, Q8 benzin istasyonlarındaki Shop & Go marketleri ve bazı küçük Proxy Delhaize mağazaları dahil düzinelerce dükkânın etkilendiğini yazdı. Delhaize'in soğutma sistemlerini işleten Sabcobel'in CEO'su Stephan Moelans gazeteye şöyle dedi: "Saat 01'de teknisyenleri harekete geçirmeye başladık. Bütün geceyi ve sabahı etkilenen tesisleri devreden çıkarmakla geçirdik." Ünitelerin buharlaştırıcıları buz çözme moduna alınmıştı.

Colruyt beş mağazasında, Intermarché 15 mağazasında, Carrefour Belçika ise 700 mağazasının yaklaşık 15'inde sorun bildirdi. Carrefour sözcüsü Mich Vergauwen, "Bu bir siber saldırı, başka bir açıklaması yok" dedi. Ikea Belçika, Mons mağazasındaki dondurucu sıcaklıklarının bir saldırı sonucu aniden yükseldiğini, önlem olarak bazı gıdaların soğutuculardan çekildiğini açıkladı.

İrlanda'nın üçüncü büyük zinciri SuperValu, 223 mağazasının 13'ünde belirli bir modeldeki soğutma sistemlerini etkileyen bir siber olay yaşandığını ve soğutulmuş ile dondurulmuş ürünlerin satıştan çekildiğini duyurdu. Estonya'da soğutma tedarikçisi Kitman Coldtech, ERR yayıncısına saldırganların bir mağazanın soğutma sistemini yöneten bilgisayara erişip sıcaklığı 50 dereceye çevirdiğini söyledi; CEO Jann Mutso müdahalenin dakikalar sürdüğünü ve ciddi hasar oluşmadığını belirtti. Selver zinciri bir mağazasının etkilendiğini doğruladı. Finlandiya'da Helsingin Sanomat, Kesko zincirindeki mağazaların benzer sorunları incelediğini yazdı; Hollanda kamu radyosu NOS ise en az 17, çoğu küçük yerel dükkânın sistemlerinin etkilendiğini bildirdi.

Fransa provası

Pazartesi dalgası, geçen ay Fransa'da yaşanan saldırının ardından geldi: saldırganlar 700'e kadar marketin soğutma ünitelerini ele geçirip sıcaklıkları eksi 27 dereceden 50 derecenin çok üstüne çıkardı. Yangınlar çıktı, gıda kaybı on milyonlarca avro olarak tahmin edildi; tek tek mağazalar on binlerce avrodan 130 bin avronun üzerine varan zarar bildirdi. Intermarché, Coopérative U, Carrefour, Leclerc ve Monoprix gibi zincirler etkilendi; kontrol cihazlarının çoğu Danimarkalı tedarikçi Danfoss'tandı. Şirket, bazı güvenlik açıklarını bir yıl önce tespit ettiklerini ve müşterilere güncellemeleri "uzun süredir tavsiye ettiklerini" açıkladı. Paris savcılığı resmi soruşturma başlattı, Başbakan Sébastien Lecornu ulusal siber güvenlik kurumu Ansii'yi görevlendirdi; Ansii daha sonra iki başka şirketin kontrol cihazlarının da hedef alındığını bildirdi.

Neden sürüyor

Bu kez dikkat çeken şey fidye talebinin olmaması. Güvenlik firması SentinelOne'tan Tom Hegel, "Pek çok siber saldırı fidye içerir ya da siyasi amaçlıdır ve devlet aktörlerince yürütülebilir" dedi. Market saldırılarında mali talep bulunmadığını, bunun da sabotaja işaret ettiğini söyledi. "Perakende kolay bir hedef, çünkü zincirler devasa soğutma kontrol cihazı, bina yönetim sistemi, kapı geçiş paneli ve kasa donanımı stokları işletiyor." Tributech'ten Patrick Lamplmair, yöntem ucuz ve hasar anında olduğu için saldırganların "çalışmayı bırakana kadar" devam edeceğini söyledi: "Fransa saldırısından sonra bu kontrol cihazlarının binlercesi hâlâ internetten erişilebilir durumdaydı. Bir sıcaklık kontrol cihazına birkaç komut, bir gecede stoğu yok edip mağazayı kapatabilir."

İsveç ulusal siber güvenlik merkezi ülke genelindeki olaylar üzerinde çalıştığını doğruladı; merkezin başı John Billow, İsveç'in "güncellenmesi veya yamalanması gereken oldukça fazla sayıda açıkta operasyonel teknoloji cihazı" bulunduğunu tespit ettiklerini söyledi. İki dalga için de üstlenen olmadı; kamuya açık bir atıf bulunmuyor.

İşletmeciler için ders gösterişsiz. Soğutma, uzaktan bakım ekipmanıdır: bina ağlarına bağlıdır, çoğu zaman tedarikçi erişiminin arkasındadır ve yıllarca kritik altyapı değil beyaz eşya gibi muamele görmüştür. Kontrol cihazlarını kamusal internetten uzak tutmak, ayrı bir ağ segmentine almak, tedarikçi erişimini bir atlama sunucusundan geçirmek ve ürün yazılımı güncellemelerini uygulamak hedefi ortadan kaldırır. Bunu yapmayan bir marketin saat 02'deki planı teknisyenleri çağırıp tesisi devreden çıkarmaktır; pazartesi de tam olarak bu yaşandı ve yine yaşanacak.

Kaynaklar