Avrupa Komisyonu artık yalnızca TikTok'un bağımlılık yaratan tasarımının peşinde değil. Doğrudan öneri motorunun kendisini hedefliyor. Cuma günü, Şubat 2024'ten beri yürüyen soruşturmanın ön bulgularını açıkladı: ByteDance'in işlettiği "For You" akış sistemi Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ile uyumlu değil. Masada artık küresel yıllık cironun yüzde altısına kadar para cezası var.
Komisyon Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, "Bir kullanıcı her kaydırdığında ya da TikTok'ta bir videoyu beğendiğinde algoritma benzerini sunuyor ve kullanıcıyı kolayca çıkamayacağı bir tavşan deliğine sokuyor" dedi. Bu bir dipnot değil; ürünün tarifi. "Aynısından daha fazlası" etkisi, TikTok'u bir video sitesinden ayıran şey.
Hukuki dayanak özen yükümlülüğünde. DSA, büyük platformlardan sistemik riskleri yalnızca belgelemelerini değil, tespit edip azaltmalarını istiyor. Komisyon, ByteDance'in önerilerinin riski azaltmak yerine ürettiğini savunuyor: Bir videonun ne kadar izlendiği gibi kullanıcı sinyalleri, sıralamaya büyük ölçüde filtresiz giriyor. Dilin en sertleştiği yer, algoritmanın sağlığa zarar verebilecek içerik için yükseltici işlevi gördüğü bölüm.
Dikkat çeken şey çerçevenin genişliği. AB'nin en geniş erişimli platformlarından biri olarak TikTok doğrudan Komisyon denetiminde; bulgulara, Avrupa merkezi nedeniyle İrlanda düzenleyicisi Coimisiún na Meán da katıldı. Üst düzey bir AB yetkilisi cuma sabahı bunun tek bir ürünle ilgili olmadığını açıkça söyledi: "Riske yol açabilecek bir iş modelinin peşindeyiz. Değiştirmek istediğimiz şey bu — ve sadece TikTok'ta değil."
Takvim aşamalı. ByteDance ön bulgulara yanıt verebilecek. Komisyon değerlendirmesinde ısrar ederse ceza kesebilecek; buna da itiraz yolu açık. Karar, geçmişi olan bir süreci kapatacak: Şubat 2026'da Komisyon, sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma dahil TikTok'un bağımlılık yaratan tasarımına ilişkin ön bulgularını açıklamıştı. O zaman konu kullanıcıyı uygulamada tutan mekanizmalardı. Şimdi konu, kullanıcının orada hangi içerikle tutulduğu.
Kullanıcılar için bu hafta değişen bir şey yok. Uzun vadede sıralamalardan fazlası söz konusu. Komisyon'un yaklaşımı tutarsa TikTok, önerilerinin riski azalttığını kanıtlamak zorunda kalacak — hiçbir anahtarla üretilemeyecek bir kanıt ve yalnızca bu akışı değil her algoritmik akışı bağlayacak bir ölçü. Henüz yürürlüğe girmeyen AB Çocuk Yasası çerçeveyi daha da kaydıracak; DSA süreci ise zaten reşit olmayanlarla sınırlı değil.
ByteDance için bu, çekirdek ürüne yönelik en ciddi düzenleyici saldırı. Küresel cironun yüzde altısı bir rakam; diğeri ise öneri sistemini kanıtlanabilir biçimde değiştirme emri. Komisyon ikisini de sonuna kadar götürür mü, şirketin önümüzdeki haftalardaki yanıtına bağlı.
