ABD'nin, kimyasal bir felakete doğru uçup havada ne olduğunu haritalamakla görevli tek bir uçağı var. Wired'a göre bu uçak artık bu görevi yerine getirmiyor.

Uçağın adı ASPECT; "Airborne Spectral Photometric Environmental Collection Technology" ifadesinin kısaltması. Bir nakliye aracı değil, uçan bir enstrüman platformu. Çift motorlu bir Beechcraft King Air, kimyasal bir bulutu ışığı soğurma biçiminden tanıyabilen bir kızılötesi spektrometre, radyolojik sızıntılar için gama ışını dedektörü ve görüntüleme donanımı taşıyor; hepsi uçaktaki bir iş istasyonuna bağlı. Sensörleri havaya çıkarmanın amacı kapsama alanı: yer sensörü "burada ne var" sorusunu yanıtlar, bir uçuş ise "bu ilçede ne var ve nereye gidiyor" sorusunu.

Bu ayrım, uçağın varlığının tüm gerekçesi. Bir sızıntının ilk saatlerinde — patlayan bir tanker vagonu, yanan bir sanayi deposu, kimliği belirsiz bir gaz salan bir demiryolu sahası — müdahale ekipleri eksik bilgiyle tahliye kararı verir. Rüzgâr tahmini bir bulutun nereye gidebileceğini anlatır. Spektral harita nereye gittiğini anlatır. Aradaki fark, kaç kilometrekaredeki insana "çıkın" ya da "kalın" dendiğiyle ölçülür.

ASPECT bu soruya federal hükümetin verdiği yanıt oldu ve böyle bir kabiliyet doğaçlama kurulamaz. Sensörler özeldir, ekipler onlar için eğitilir, uçak bir acil durum varlığı olarak bakımda tutulur. Bu tür kabiliyetler sessizce aşınır: bakım aralıkları uzar, ekip zamanı başka işlere kaydırılır ve nadiren uçan bir platform, operatörlerinin keskinliğini yitirdiği platformdur. Hazır olma kaybı ilan edilmez. Uçak yerde durduğu için hiçbir alarm çalmaz.

Raporun ortaya koyduğu yapısal kaygı tam olarak bu. Tek bir ulusal varlık, kullanılamaz hâle gelene kadar verimlidir ve arkasında bekleyen bölgesel bir spektral uçak ağı yoktur; federal hükümet tek bir kabiliyet satın aldı, çünkü çoğaltma israf gibi görünüyordu. Wired'ın ajansa yönelttiği soru, tek varlık artık işini yapmıyorken bu hesabın hâlâ tutup tutmadığı.

Bütçe kalemlerinde hiç görünmeyen ikinci bir maliyet var: kabiliyetin üzerine kurulmuş varsayımlar. Onlarca yargı bölgesinin acil durum planı, ciddi bir sızıntının havadan karakterize edilebileceği öncülüyle yazılmıştır. Bu öncül, planların sandığından zayıfsa, boşluk tam da önemli olduğu olayda ortaya çıkar.

Buradaki mesele iptal edilmiş bir program değil — iptaller görünürdür ve birileri hesabını verir. Mesele, amaçlandığı gibi çalışmayı bırakmış bir program; bunu fark etmek, düzeltmek ve sonradan açıklamak çok daha zordur.

Tartışmayı kapatacak şeyler net: EPA'nın uçağın durumu ve hazırlık düzeyi hakkında açık bir açıklama yapması ve yerel müdahale ekiplerinin kimyasal bir acil durumun ilk altı saatinde neye güvenebileceğini dürüstçe ortaya koyması. O zamana kadar acil durum planı yazan herkes için sağduyulu varsayım, rahatsız edici olan: havadan haritanın gelmeyebileceğini varsayarak plan yapın.