ELIZA programının sonlarına doğru, makinenin sadece "HMMM" dediği bir an var. Heise'in "Zahlen, bitte!" yazı dizisindeki bir bölüm, kaynak listesini 404. satıra kadar izliyor — kodun sonuna yakın bir yere — ve tam da bunu buluyor: düşünceli bir mırıltı üreten elle yazılmış bir dal.
Bu, bütün işi başlatan program için yerinde bir kalıntı. ELIZA 1960'ların ortasında MIT'te Joseph Weizenbaum tarafından MAD-SLIP adlı bir dilde yazıldı ve CTSS zaman paylaşımlı sistem altında bir IBM 7094 ana bilgisayarında çalıştı. En ünlü kişiliği DOCTOR, danışan merkezli bir psikoterapisti taklit ediyordu: kullanıcının yazdıklarında anahtar kelimeleri yakalıyor, birkaç kuralla yeniden düzenliyor ve soruyu geri soruyordu. "Mutsuzum." — "Buraya gelmenin mutsuz olmamana yardımcı olacağını mı düşünüyorsun?"
Programın hiçbir yerinde anlama yoktu, olmasına da çalışılmadı. Yine de ELIZA'ya yazan insanlar var gibi davrandı — Weizenbaum'un kendi adını verdiği "ELIZA etkisi" ve kendi deneyinin rahatsız edici bir sonucu olarak gördüğü olgu bu. Kariyerinin geri kalanını, makinelerin neler yapabileceğinden bağımsız olarak bazı işlerin makinelere bırakılmaması gerektiği uyarısıyla geçirdi.
Orijinal ELIZA kaynak kodunun birkaç yıl önce bir MIT arşivinde yeniden bulunması, programı yaratıcısının yazdığı gibi okumayı mümkün kıldı ve ayrıntılar insani ölçüde sevimli. İlk kullanıcıları iş başında bir zihin olduğuna ikna eden diyalog hileleri, kaynak kodda tam da "HMMM"in ima ettiği şey: bir programcının, bir dinleyicinin dinlerken nasıl ses çıkardığına dair tahmini. Modern dil modelleri teskin edici dolgu sözlerini devasa ölçekte tahminle üretiyor; ELIZA onu elle, tek satırda üretti ve aynı etkiyi aldı.




