Güney Çin Denizi'ndeki metan sızıntılarının çevresindeki çökeltinin derinlerinde, Chaetoderma shenloong adlı nadir, solucan benzeri bir yumuşakça yaşıyor: 'kutsal ejder parıltı solucanı'. 2024'te ilk kez tanımlandığında deniz taksonomistleri onu yılın en dikkat çekici on yeni türünden biri saymıştı. Şimdi bundan daha tuhaf bir şey ortaya çıkardı.

Nature Communications'ta yayımlanan çalışmaya göre Çin ve Japonya'dan araştırmacılar, solucanın sindirim bezinin dracosphera adını verdikleri mikroskobik kürelerle dolu olduğunu bildiriyor — manga serisinden esinlenerek 'ejder topları'. Her biri 20'den fazla zar katmanıyla çevrili ve tek bir kükürt oksitleyen bakteri türünden yüzlercesini barındırıyor. Ekip, dracosphera'nın kemosenteze adanmış bilinen ilk organel olduğunu savunuyor: güneş ışığı yerine kimyasal enerjiyle yaşayan bakterileri yetiştirmek için var olan bir hücre yapısı.

Kemosentetik simbiyoz zaten yeni değil. 1977'de Galápagos Rift'teki hidrotermal bacaların keşfinden bu yana biyologlar, baca ve soğuk sızıntı bölgelerindeki hayvanların bakteriyosit adı verilen özelleşmiş hücrelerde tutulan simbiyotik bakterilerle 'beslendiğini' biliyor. Yeni olan, bu hücrelerin içindeki bir yapı ve bu yapı ne diğer yumuşakçalarda ne de bu yaşam biçiminin ders kitabı örneği olan tüp solucanlarında görülüyor.

Araştırmacıların en iyi tahmini: bir tayınlama sistemi. Parıltı solucanları yaşamlarının çoğunu oksijenin kıt olduğu çökeltiye gömülü geçirir; bakterileri çok katmanlı bir küre içine hapsetmek, konakçının ihtiyaç duyduğu oksijeni tüketmelerini engelliyor olabilir. Beslenmek için solucan bazı zarları parçalayıp serbest kalan bakterileri sindiriyor olabilir — bilim insanları ejder toplarının içinde hücrenin normal sindirim kesecikleri olan lizozomları bulamadı. Yazarlar bu hipotezin bağıntısal kanıtlara dayandığını kabul ediyor: canlı örnek bulmak neredeyse imkânsız ve çalışmadaki yumuşakçalardan biri Japonya açıklarındaki bir çamur volkanında tesadüfen toplandı; bu da türün bilinen yayılım alanını genişletiyor.

Az anlaşılmış tek bir hayvandaki tek bir yeni organel, derin deniz biyolojisi haritasının hâlâ ne kadar seyrek olduğunu hatırlatıyor.