Dünyadaki kelebek türlerinin yaklaşık her 10'undan 1'i dağılım alanını değiştirdi; belgelenen hareketlerin yaklaşık %80'inin arkasında iklim değişikliği ve aşırı hava olayları var. Monash Üniversitesi'nden Dr. Shawan Chowdhury'nin liderliğindeki ve Nature Ecology & Evolution'da yayımlanan bu çalışma, türünün en kapsamlısı.

Ekip, 105 ülkede 1.758 kelebek türüne ait 6.182 alan kayması kaydını derledi; İngilizce ve diğer dillerdeki bilimsel literatürün yanı sıra 68 uzman değerlendirmesinden yararlandı. Chowdhury, "Kelebek türlerinin yaşadıkları her kıtada alanlarını değiştirdiğini bulduk. Ölçek şaşırtıcı; bu, Avrupa ve Kuzey Amerika'nın iyi çalışılmış bölgelerinin çok ötesinde oluyor" dedi.

Hareket eden türlerin %80'i, sıcaklıklar yükseldikçe yeni uygun koşulları izleyerek alanını genişletti; %27'si daralttı; %22'si ise yükselti gradyanları boyunca kaydı — ancak tropiklerde yükselti kaymaları nadiren belgelendi; tropik türlerin termal sınırlarına yakın yaşaması nedeniyle bu büyük bir endişe kaynağı.

Çalışma ayrıca ciddi kör noktaları ortaya koyuyor: Orta Afrika, Güneydoğu Asya, Yeni Gine ve Amazon, küresel biyolojik çeşitlilik sıcak noktaları olmasına rağmen kritik düzeyde az temsil ediliyor. Chowdhury, "İngilizce olmayan çalışmalar ve uzman bilgisi olmadan küresel örüntüleri ciddi biçimde eksik tahmin ederdik" diyor. Çekya, Finlandiya, Lüksemburg, İspanya ve İsveç olmak üzere beş Avrupa ülkesi, kelebek türlerinin yarısından fazlası için alan kayması belgeledi.

Yazarlar, kelebeklerin erken uyarı göstergeleri olduğunu savunuyor: Alanları bu kadar çarpıcı biçimde kayıyorsa bu, ekosistemlerde derin değişimlerin sinyalidir. Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi hedeflerine ulaşmak için özellikle tropiklerde eşitlikçi, standartlaştırılmış ve çok dilli izleme çağrısı yapıyorlar. Chowdhury, "İklim kaynaklı yeniden dağılım geleceğin senaryosu değil, şu an hızlanarak yaşanan bir gerçeklik; hareket hâlindeki türlere yanıt verebilecek koruma stratejileri gerektiriyor" diyor.

Kaynaklar