Sri Lanka'daki yabani Asya filleri on iki yıl boyunca izleyen araştırmacılar bir sosyal devrilme noktası belgeledi: Nüfus yavaş yavaş azalırken sıkı bağlarla örülü topluluklar daha küçük ve daha yalıtılmış gruplara bölündü; üstelik bu değişimin geri döndürülmesi zor görünüyor.

UC San Diego'da doçent Shermin de Silva'nın laboratuvarında doktora sonrası araştırmacı Anastasia Madsen'in yönettiği çalışma, Science dergisinin 12 Kasım sayısının kapağında yayımlandı. Ekip, yaklaşık 119 mil karelik Udawalawe Ulusal Parkı'ndaki 443 yabani dişi filin sosyal dinamiklerini inceledi; doğumları, ölümleri, gelenleri ve gidenleri, hayvanların değişen ilişkileriyle birlikte takip etti.

Tanımladıkları örüntü, yavaş birikimin ardından gelen ani değişimdir. Ölümler, kalıcı göçler ve nüfusa katılan yeni bireylerin azlığından kaynaklanan kayıplar zamanla birikti. Ardından toplum bir eşiği aştı: Aynı nüfus, büyük ve yoğun bağlantılı topluluklardan, aralarında daha az bağ bulunan daha küçük gruplara geçti.

Kritik nokta şu: Geriye kalan filler yalnızca kaç ilişkiye sahip olduklarını değil, birbirleriyle nasıl ilişki kurduklarını da değiştirdi. Daha az birey doğal olarak daha az bağlantı demek; yeniden düzenlenmiş bir ağ ise hayatta kalanların yalnızca daha seyrek değil, farklı biçimde bütünleşmiş olduğu anlamına geliyor.

Bu önemli, çünkü Asya filleri beslenmek, bilgi paylaşmak ve yavru büyütmek için sosyal gruplarına dayanıyor. Madsen, "Bireysel fillerin hızlanan oranlarda ayrıldığını ve muhtemelen öldüğünü görüyoruz, ancak nüfusa yeni bireyler girmiyor" dedi.

De Silva, bulguyu fillerin ötesine taşıyan sözlerle çerçeveledi. Sosyal bağlantı, dedi, "hayatımız boyunca aynı mekânı paylaşmak ve ilişkiler kurmakla çok yakından ilgilidir." Dayanıklı toplulukların, kaybettikleri ilişkilerin yerini zamanla doldurabilmesi gerekir — ve bir devrilme noktası geçildikten sonra önceki durumlara dönmek çok daha zor.

Kaçak avcılık ve insan-yaban hayatı çatışması fil sayısını zaten azaltıyor; bozulan habitat koridorları ve azalan besin baskıyı artırıyor. Çalışmanın yazarları, sorun içindeki nüfuslar için pratik bir erken uyarı sistemi olarak yalnızca sayımı değil toplumsal yapıyı izlemeyi öneriyor. Araştırma ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi Asya Fili Koruma Hibeleri, Ulusal Bilim Vakfı, Pennsylvania Üniversitesi, UC San Diego ve kâr amacı gütmeyen Trunks & Leaves tarafından finanse edildi.