Birinci Dünya Savaşı'ndan kalma ve yüz yıldan uzun süredir çözülemeyen şifreli bir Alman telsiz mesajı görünüşe göre ilk kez okunabildi. 1918 kasım sonunda gönderilen mesaj, Alman İmparatorluk Ordusu'nun o yıl kullanıma soktuğu ADFGVX el şifresiyle korunuyordu: 6x6'lık bir yerine koyma tablosu ile anahtar sözcükle yönetilen sütun transpozisyonundan oluşan iki aşamalı bir sistem.

Bulmaca, Alman bilim bloğu Scienceblogs.de'nin tuttuğu, yaklaşık 50 çözülmemiş şifrelik bilinen listeden geliyordu ve ADFGVX ile şifrelendiği biliniyordu. Çözümü yayımlayan ve Prinz adıyla tanınan geliştiriciye göre model — OpenAI'ın GPT-6 Astra'sı — mesajı karıştırmak için kullanılan anahtar sözcüğün "TRUPPENVERSCHIEBUNG" (asker nakliyesi) olduğunu saptadı; sonucu X'te paylaştı.

Çözülen Almanca metin "EIN ENGLISCHER KREUZER EINLIEG X SEWASTOPOL X S4STEN X EIN GESCHWADER DER X ALLIIERTEN FOLGT 26STEN X" biçiminde. Anlamı kabaca şu: bir İngiliz kruvazörü ayın [2]4'ünde Sivastopol'a geldi, müttefik bir filo da ayın 26'sında onu izliyor. Alman deniz telsiz trafiğinde X harfi ayırıcı olarak kullanılıyordu.

Çözüm gemi kayıtlarıyla karşılaştırıldı. İngiliz kruvazörü HMS Canterbury gerçekten 24 Kasım 1918'de Kırım'daki Sivastopol'a ulaşmıştı; metindeki bozuk rakam bir gönderim hatası gibi görünüyor. Müttefik filosu için verilen 26 Kasım tarihi de geliştiricinin incelediği tarihsel kayıtlarla uyuşuyor.

Modelin, mesajın neden daha önce çözülemediğine dair açıklaması şu: Şifre çözücüler "TRUPPENVERSCHIEBUNG" sözcüğünün ancak 9 Aralık 1918'den itibaren anahtar olarak kullanıldığını varsaydı ve bu nedenle onu bu daha eski mesajda hiç denemedi. Hacker News ve Tom's Hardware'deki yorumcular bunu farklı okudu: Anlatılan, kırılmaz bir şifreden çok denenmemiş bir sözcüğe işaret ediyor. Çözümün bağımsız doğrulaması da henüz yok.

Bu tek bir olay değil. Günler önce Bloomberg'de çalışan bir geliştirici, GPT-6 Astra'nın 83 yıllık bir Wehrmacht Enigma mesajını yaklaşık on saatte çözdüğünü söylemişti. Bu özel çözüm incelemeyi geçse de geçmese de olay, genel amaçlı modellerin bir zamanlar uzman ve zahmetli insan emeği gerektiren tarihsel kriptanaliz işlerine yöneltildiğini gösteriyor.

Kaynaklar