Nature dergisinin 7 Ağustos'ta yayımladığı bir araştırma öne çıkarma yazısına göre, zatürre ve menenjite yol açan Streptococcus pneumoniae bakterisine karşı evrensel bir aşı gerçeğe bir adım daha yaklaştı. Patojenin 100'den fazla alt tipi var ve mevcut konjuge aşılar yalnızca bir kısmını hedefliyor: her aşı, içerdiği belirli kapsül varyantlarına karşı korur; ancak kapsamadığı alt tiplere karşı sınırlı koruma sağlar.
Science Advances'te yayımlanan çalışmada anlatılan yeni yaklaşım farklı bir yol izliyor. Araştırmacılar, patojenin çok sayıdaki kapsül tipinin peşinden koşmak yerine, alt tipler arasında ortak olan yüzey proteinlerini hedefliyor. Bu proteinler korunmuş olduğu için, bunlara dayalı bir aşı prensipte serotip bağımsız koruma sağlayabilir: hastalığa neden olan 100'den fazla varyantın çok daha büyük bir kısmına karşı etkili tek bir formülasyon.
Strateji iki nedenden dolayı önemli. Birincisi, aşı kapsamı dışındaki alt tipler, başarılı aşılama kampanyalarının açtığı boşluğu dolduruyor — serotip yer değiştirmesi denen bu örüntüde, konjuge aşılar kapsadıkları alt tipleri bastırdıkça diğerleri genişliyor. İkincisi, aynı korunmuş proteinler, çok değerlikli konjuge formülasyonlardan daha ucuz ve üretimi daha kolay aşı tasarımlarını destekleyebilir; bu da pnömokok hastalık yükünün en yüksek olduğu düşük ve orta gelirli ülkeler için önemli.
Pnömokok enfeksiyonları küresel bir sağlık tehdidi olmaya devam ediyor. Bakteri zatürre, menenjit ve sepsise yol açıyor; pnömokoklarda antibiyotik direnci de artıyor, bu da tedaviden çok korunmayı giderek daha önemli kılıyor. Protein bazlı evrensel bir aşı, mevcut konjuge aşıları tamamlayabilir ve antibiyotiklerin aşırı kullanımının körüklediği antimikrobiyal direnç baskısını hafifletmeye yardımcı olabilir.
Çalışma araştırma aşamasında ve klinik geliştirme genellikle yıllar alıyor. Ancak Nature'nin öne çıkarması, bilimsel görüş birliğinin değiştiğine işaret ediyor: Onlarca yıldır kapsül bazlı aşıları rafine eden alan, artık tüm alt tiplere karşı tek bir aşı hedefini ciddi biçimde takip ediyor.
