Yıllarca bellek çipi fiyatları o kadar güvenilir biçimde düştü ki her yeni cihaz daha pahalıya mal olmadan daha fazla güç sunabildi. O dönem bitti.
Apple bu hafta sahneye çıktığında, analistler iPhone 18 Pro ve Pro Max'in ilk katlanabilir iPhone ile birlikte tanıtılmasını bekliyor — standart iPhone 18 ve yenilenen Air modeli ise 2027 baharına ertelendi. Wall Street Journal, TechInsights tahminlerine dayanarak iPhone 18 Pro'nun başlangıç fiyatının 1.299 dolar olabileceğini hesaplıyor — iPhone 17 Pro'dan 200 dolar fazla. Apple, Mac ve iPad hatlarında fiyatları çoktan artırdı; şirketin o dönemki CEO'su Tim Cook bellek fiyatlandırmasını '100 yıllık sel' olarak nitelendirdi ve bileşen maliyetlerindeki 'üstel artışlara' işaret etti.
Fiyat etiketlerinin arkasında yıllardır olgunlaşan bir kıtlık var. Yapay zeka veri merkezleri, Nvidia, AMD ve diğerlerinin hızlandırıcılarını besleyen istiflenmiş DRAM olan yüksek bant genişlikli belleğe (HBM) doymak bilmez bir iştah duyuyor. HBM, geleneksel DRAM'dan çok daha kârlı; ama aynı bellek hacmi için kabaca üç kat daha fazla gofret kapasitesi tüketiyor. Samsung, SK Hynix ve Micron pazarın yaklaşık yüzde 90'ını kontrol ettiğinden, teşvikler kesin biçimde değişti: üç büyük üretici, tüketicilerin kaç telefon alacağına dair bahse girmek yerine, kapasiteyi yıllar öncesinden taahhüt etmeye istekli yapay zeka devleriyle çok yıllı anlaşmalar imzalıyor.
'Üç büyük bellek üreticisi ellerindeki kapasiteyi temel olarak bu şirketlere tahsis ediyor,' diyor Counterpoint'ten David Naranjo. Rakamlar çarpıcı: Counterpoint, akıllı telefon DRAM fiyatlarının 2026'nın ilk çeyreğinde çeyreklik bazda yüzde 56, ikinci çeyrekte ise yüzde 83 daha arttığını tahmin ediyor. 2025 ortasında kabaca 42 dolara mal olan 16 GB'lık bir DRAM paketi, bir yıl sonra yaklaşık 181 dolara satılıyordu — yüzde 300'den fazla artış. Finansal sonuçlar kimin kazandığını gösteriyor: SK Hynix yüzde 76 ile rekor faaliyet marjı açıkladı, Micron'un düzeltilmiş brüt marjı yüzde 85'e ulaştı, Samsung'un yarı iletken kârı yıllık bazda yaklaşık 250 kat sıçradı.
Tüketiciler bunu her cephede hissediyor. Microsoft Xbox fiyatlarına 100 ila 150 dolar ekledi (bazı modeller lansmandakinden 300 dolara kadar daha pahalı) ve bazı Surface Pro modellerine 500 dolar bindirdi; Meta, Quest 3'e 100 dolar ekledi. Bütçesi dar üreticiler daha az cihaz sevk ediyor, belleği kısıyor ya da premium modellere kayıyor — yani birim satışlar düşerken gelir sabit kalabiliyor.
Arz geliyor, ama yavaş. Micron, iki yıldan uzun süren izin sürecinin ardından Temmuz'da New York'taki mega fabrikasının ilk betonunu döktü. 2,4 milyon metrekarelik temiz oda alanıyla ABD tarihinin en büyük yarı iletken üretim tesisi olacak; ancak şirket anlamlı üretimi 2030'a kadar beklemiyor. Idaho'daki fabrikası 2027 ortasında gofret üretimine başlamalı. SK Hynix, Yongin kümesine 600 trilyon won yatırıyor ve Samsung'la birlikte Güney Kore'nin güneybatısında dört yeni bellek fabrikası planlıyor — toplam taahhüt kabaca 588 milyar dolar. Potansiyel dördüncü oyuncu Çin'in CXMT'si genişliyor ama teknolojide geride; Apple'ın çiplerini kullanması ayrıca ABD hükümetinin onayını gerektirir.
Counterpoint ve IDC analistleri, arzın talebi 2027 sonu veya 2028 başından önce yakalamasını beklemiyor — yakalarsa. '2027 pratikte kilitlendi,' diyor Naranjo. Fiyat artışları yavaşlayabilir ama yeni, daha yüksek bir platoda istikrar kazanacak. IDC'den Nabila Popal'a göre yeni normal 'eskisinin en az üç katı'.
Dengeyi hızla değiştirecek tek senaryo, yapay zeka harcama balonunun sönmesi. Şimdilik üreticiler booma oynuyor — ve tüketiciler bunun bedelini ödüyor.
