Elli altı milyon yıl önce, Paleosen-Eosen Termal Maksimumu (PETM) olarak bilinen olayda keskin bir karbondioksit artışı gezegeni 5-9 °C ısıttı. 13 Ağustos'ta Science dergisinde yayımlanan yeni bir yeniden yapılandırma, bu antik ısınmanın ormanlara ne yaptığını gösteriyor — ve tablo, CO2'yi bugün çok daha hızlı ekleyen bir dünya için uyarıcı nitelikte.

Los Angeles County Doğa Tarihi Müzesi'nden paleoiklim bilimci Regan Dunn'un da aralarında olduğu ekip, Wyoming'deki Hanna Havzası'ndan alınan çökelti karotlarındaki fosilleşmiş yaprak hücrelerini analiz etti. Bitki hücreleri güneşe açık ve gölgedeki yapraklarda farklı büyüdüğü için hücre şekilleri, orman kanopisinin ne kadarının açık olduğuna dair bilgi kodlar. Araştırmacılar bu fosillerden PETM boyunca kanopi yeşillik ölçüsü olan bir 'yaprak alanı endeksi' hesapladı.

Sonuç: İlk bir canlanmanın ardından — fazladan CO2'nin gübreleme etkisi kanopiyi kısa süreliğine yoğunlaştırdı — orman çöktü. Birkaç bin yıl içinde yaprak alanı yaklaşık %61 düştü ve kanopi, on binlerce yıl boyunca olay öncesi seviyesinin yaklaşık %35 altında kaldı. Toparlanma 100.000 yıldan uzun sürdü. Muhtemel sıra: Bir volkanik CO2 patlaması önce bitki büyümesini gübreledi, ardından biriken ısı bunu ezip geçti. Dunn, 'Fazla karbondioksit sıcaklıkları bitkilerin işlev görebileceği sınırların ötesine taşıyor' diyor.

PETM'de salınan CO2 miktarının, karamsar bir senaryoda bu yüzyılın sonuna dek insan kaynaklı toplam emisyonlara kabaca eşdeğer olduğu düşünülüyor — bu yüzden yazarlar, antik çöküşün bugün dünya genelinde uydu verileriyle gözlenen orman sararmasıyla doğrudan paralellikler taşıdığını söylüyor. Dunn, 'Bunu şimdi dünyanın her yerinde görüyoruz. Birçok orman çöküş halinde' dedi. Çalışma, CO2 gübrelemesinin ormanları kurtarıp kurtarmayacağı — yoksa ısıya yenik mi düşeceği — sorusuna somut veri ekliyor.

Kaynaklar