Ay'da su bulmak, doğru titreşimleri tespit etmek meselesi olabilir. 31 Temmuz'da Science Advances'te yayımlanan bir çalışma, sismik dalgaların — depremlerde ölçülen titreşimlerin aynısı — ay yüzeyinin altına gömülü buzun yerini tespit edip haritalayabileceğini gösteriyor.
Fikir basit: Buz, karıştığı her şeyi sertleştirir. Donmuş ay toprağı, sismik dalgaları kuru regolitin iki ila üç katı hızla iletir; buz açısından zengin bölgeler ise sesin duvardan yankılanması gibi sismik enerjinin geri sektirilmesine neden olabilir. Makalenin yazarlarından, Maryland Üniversitesi'nden Nicholas Schmerr, 'Sismik dalgaları yalnızca buzun var olup olmadığını değil, ne kadar olduğunu da görmek için kullanabiliriz' diyor.
Ekibi teoriyi test etmek için üç yaklaşımı birleştirdi: Ay tozuna çok benzeyen bir volkanik kayayı dondurup Berkeley Lab'de özel bir kriyojenik vakum odasında X-ışınlarıyla görüntülemek; Ay'ın güney kutup bölgesinin sıcaklık haritalarını modelleyerek buzun milyarlarca yıl korunabileceği kadar soğuk kraterleri bulmak ve gömülü buzun içinden geçen ay depremlerinin bilgisayar simülasyonlarını çalıştırmak. Her durumda buz, sismik verilerde net ve ölçülebilir izler bıraktı; modeller yaklaşık 800 metre derinliğe kadarki yapıyı tanımlıyor.
Bu işin pratik ve bilimsel sonuçları var. Eritilip saflaştırılan ay buzu içme suyu olur; elektrikle ayrıştırıldığında nefes almak için oksijen ve roket yakıtı için hidrojen verir — gelecekteki görevlerin uzayda doğal kaynaklarla yaşamasını sağlayabilecek kaynaklar. Testler uzun süre beklemeyebilir: Sismometre taşıyan Çin'in Chang'e-7 misyonunun 2026 sonlarında Shackleton Krateri yakınına inmesi, NASA'nın Artemis astronotlarının ise 2028'de sismik izleme istasyonu kurması bekleniyor. Schmerr'in dediği gibi: 'Henüz kimse Ay'daki buzu fiziksel olarak ölçmedi, ama artık ne arayacağımıza dair bir öngörümüz var.'
