7 Ekim'de Nature'da yayımlanan bir çalışma, statinlerin işinin bir kısmını yapabilecek bir bağırsak bakterisine işaret ediyor — ve bunu nasıl yaptığını açıklıyor. Çin'in Shenzhen kentindeki Sun Yat-sen Üniversitesi'nden mikrobiyolog Wenjing Zhao'nun yönettiği araştırma, insan bağırsağında yaygın bir mikrop olan Bacteroides uniformis'in kolesterol üretimini bastıran bir yağ asidi, pentadekanoik asit, ürettiğini buldu.

Mekanizma, tıbbın en çok reçete edilen ilaçlarından tanıdık: Pentadekanoik asit, statinlerin de bloke ettiği aynı karaciğer enzimi HMG-CoA redüktazı inhibe ediyor. Enzimin bloke edilmesi karaciğerin daha fazla LDL reseptörü üretmesini sağlıyor; bu reseptörler kandaki fazla kolesterolü çekiyor. Aterosklerozu modellemek için yüksek yağlı diyetle beslenen ve genetik olarak düzenlenmiş farelerde canlı B. uniformis verilmesi atardamar plaklarını yaklaşık üçte bir oranında (Nature'ın haber ekibinin aktardığı bir ölçümde yaklaşık yarıya kadar) küçülttü, toplam kolesterol ile "kötü" kolesterol LDL'yi düşürdü ve atardamar duvarlarına sızan iltihaplı bağışıklık hücrelerini azalttı.

İnsan verisi anlamlı ama henüz nedensel değil. Zhao'nun ekibi 200'den fazla donörden dışkı ve kan örneğini inceledi; kalp-damar hastalığı olan kişilerde B. uniformis'in azaldığını, kandaki yağ düzeyi yüksek olanların ise daha az pentadekanoik asit ve onu üreten daha az bakteri geni taşıdığını buldu. Bu bir ilişki; molekülün insanlarda kolesterolü düşürdüğünü göstermek için klinik çalışma gerekiyor. Melbourne'daki Monash Victorian Heart Institute'tan kardiyovasküler uzman Ben Chen, çalışmanın "bağırsak mikrobiyomunun damar sağlığını etkileyebileceğine dair değerli kanıt" sunduğunu, basit ilişkiden "potansiyel olarak nedensel bir biyolojik mekanizmaya dair kanıta" geçtiğini söyledi.

Bahis büyük. Atardamar duvarlarında iltihaplı plak birikimi olan ateroskleroz, dünya genelinde önde gelen ölüm nedeni olmayı sürdürüyor; ileri kalp hastalığı olan kişilerin neredeyse yarısında statinler kolesterolü yeterince düşüremiyor, bazıları da yüksek dozu tolere edemiyor. Mikrobiyom temelli bir yol statinlerin yerini almayacak, ama yeni bir kaldıraç sunuyor. Açık sorular pratik: pentadekanoik asit ya da B. uniformis temelli bir müdahale güvenli ve doğru dozda verilebilir mi, fare sonuçları insanlarda tutacak mı?

Kaynaklar