Meksika Körfezi'nin orta su tabakası boş bir alan değil. Yaklaşık 180 ile 1.500 metre derinlik arasındaki derin pelajik bölge, Körfez hacminin yüzde 90'ından fazlasını oluşturuyor; fener balıkları, bristlemouth'lar, krill, kalamar ve her gece yüzlerce metre yukarı çıkıp şafakta geri inen dikey göç burada yaşıyor. PNAS'ta yayımlanan yeni bir çalışma, Dünya'nın en büyük ekosistem tipinde belgelenmiş en hızlı ve en ağır faunal çöküşün de tam burada yaşandığını gösteriyor.

Nova Southeastern Üniversitesi'nden Tracey Sutton'ın liderliğinde, FIU'dan deniz bilimcileri Kevin Boswell, Heather Bracken-Grissom, Marta D'Elia ve Pedro Peres'in katılımıyla yürütülen ekip, 2.000'den fazla ağ örneğini gemiye monte akustik taramalarla ve üç fener balığı türünün genetik analiziyle birleştirdi. Örnekleme, patlamadan dokuz ay sonra, 2011'de başladı ve 2015-2023 arasındaki dokuz seferle sürdü. Ağlar derinlikte açılıp kapanıyor, çekimler dikey göç edenleri yakalamak için öğlen ve gece yarısı yapılıyor, echosounder'lar ağların yakaladığına bağımsız bir sayım sağlıyordu.

Sızıntıyı izleyen üç buçuk yılda hayvan bolluğu taksona göre yüzde 60 ila 85 düştü. Balıklar yüzde 64, büyük kabuklular yüzde 62, küçük kalamar ve diğer kafadanbacaklılar yüzde 60 azaldı. Ekolojik açıdan temel türlerde kayıp daha da büyük: krill yüzde 72,8, fener balığı yüzde 63, bristlemouth yüzde 69. 2011'de yırtıcıların bağımlı olduğu yoğun av kümeleri kayıt döneminin sonunda büyük ölçüde yok olmuştu.

Araştırmacılar akla gelen diğer açıklamaları eledi. Ekipman ve yöntem sabit tutuldu, örnekleme farklı Körfez su kütleleri için düzeltildi ve derin su sıcaklığında, oksijeninde ya da besin bulunabilirliğinde buna karşılık gelen bir değişiklik bulunmadı. Doğrudan nedensellik iddiasında bulunmuyorlar; ancak çöküşün zamanlaması ve ölçeği için Deepwater Horizon patlamasını ve müdahale çalışmalarını "en akla yatkın açıklama" olarak niteliyorlar.

Makul bir mekanizma var. Petrol bileşikleri derin su balık yumurtalarında ve kafadanbacaklı dokularında tespit edildi; burada ölüme, gelişimsel hasara ve uygunluk kaybına yol açabiliyorlar. Ayrıca, dağınık yaşayan derin deniz balıklarının kalıcı karanlıkta eş bulmak için kullandığı gelişmiş koku duyusunu da bozabilirler. Üç fener balığı türünün genetik örneklemesi, ölümlerin toparlanmayı daha da yavaşlatabilecek darboğazlar ürettiğini gösteriyor. Bracken-Grissom'un deyişiyle genetik çeşitlilik "doğanın sigortası"; ve bu sigorta harcanıyor.

Kayıp türlerle sınırlı değil. Bu hayvanlar ton balığı, köpekbalığı, yunus ve balinaların besin kaynağı; ayrıca karbonu yüzeyden derin okyanusa taşıyan biyolojik pompanın parçası. Sutton, Mississippi Nehri açıklarındaki yerleşik ispermeçet balinası popülasyonunun on yıldır görülmediğini söylüyor. Büyük yırtıcılar seyrek ama yoğun av kümelerine ihtiyaç duyar; o kümeler artık yok.

BP, 2016'da 20,8 milyar dolarlık bir uzlaşmayı kabul etti; bunun 8,8 milyar dolara kadarı çevresel restorasyona ayrıldı. Federal, eyalet ve kabilе temsilcilerinin doğal kaynak zararı değerlendirmeleri hâlâ sürüyor. Makalenin yazarları ileriye dönük bir uyarı da ekliyor: önerilen endüstriyel derin deniz madenciliği, benzer ekosistemlere kimse temel durumlarını ölçmeden zarar verebilir.

Dışarıdan uzmanlar kanıtın gücü konusunda alışılmadık biçimde net. Monterey Bay Akvaryum Araştırma Enstitüsü'nden Bruce Robison, örnekleme çabasının eşi olmadığını ve çalışmanın ilk kez insan faaliyetinin çok derin sulardaki yaşamı tüketebildiğini gösterdiğini söyledi. Hawaii Üniversitesi'nden Jeffrey Drazen, ağ çekimleri, akustik taramalar ve genetiğin birbirini doğruladığını belirtti. "Mantıksal eleme yoluyla" dedi, "ve aslında parmakla göstermeden, düşüşün nedeni konusunda hiçbir kuşku bırakmıyorlar."

Körfez resmen on beş yıldan uzun süredir "toparlanmadı" durumunda. Bu çalışmanın katkısı, hasarın kıyılar ve sulak alanlarla sınırlı olmadığını ve Körfez hacminin onda dokuzunu oluşturan bir ekosistemin, yazarların deyişiyle toparlanmayı kolaylaştıracak sınırlı dirence sahip, gerilemiş bir duruma itilebildiğini göstermesi.

Kaynaklar