Yaklaşık 252 milyon yıl önce, 'Büyük Ölüm' olarak adlandırılan Permiyen-Triyas yok oluşu, deniz türlerinin yaklaşık %96'sını ve kara hayvanlarının %70'ini yok etti. Ancak yıkım eşit dağılmamıştı. Yok oluştan önce, antik deniz tabanları 280 milyon yıl boyunca midyeye benzeyen brakiyopodlar, deniz zambakları (krinoidler) ve diğer dip canlıları tarafından domine ediliyordu. Felaketten sonra bu baskın gruplar neredeyse tamamen yok oldu. Buna karşılık, midye ve salyangoz gibi yumuşakçaların yalnızca yaklaşık yarısı kayboldu. Hayatta kalanlar Dünya okyanuslarına hakim olmaya devam etti ve bu desen günümüzde de sürüyor.
Şimdi, Stanford Üniversitesi'nden 6 Temmuz'da Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan çığır açan bir çalışma, bu gizemi nihayet çözdü. Cevap, metabolizmada yatıyor.
Baş yazar Jose Andres Marquez, "Bu çalışmayla temelde plaja gittiğinizde neden brakiyopod kabukları yerine midye ve salyangoz kabukları topladığınız gizemini çözmek istedik," dedi. "Bulgularımız, farklı organizma grupları arasında, su sıcaklığındaki artışlara ve oksijen mevcudiyetindeki azalmalara karşı daha savunmasız olanlarda yok oluş oranlarının çok daha yüksek olduğunu gösteriyor."
Araştırmacılar yıllar süren saha çalışması yürüterek Washington eyaletinin San Juan Adaları'nda canlı brakiyopodlar topladı ve her organizmanın farklı su sıcaklıklarında ne kadar oksijen tükettiğini ölçtü. Deneyler, Paleozoik hayvanların (yavaş hareket eden, dipte yaşayan filtre besleyiciler) birçok modern türden daha düşük oksijen koşullarında hayatta kalabildiğini, ancak sıcaklıklar yükseldiğinde yavaş metabolizmalarının artık yetişemediğini ortaya koydu.
Kıdemli yazar Erik Sperling, "Midye çorbası yiyoruz ama brakiyopod çorbası yemiyoruz. Brakiyopodların neredeyse hiç eti yok," dedi.
Çalışma, günümüz için acil çıkarımlar taşıyor. Büyük Ölüm'den önceki çevresel koşullar, insan faaliyetlerinin Dünya iklimini hızla değiştirmeye başlamasından önce var olan nispeten soğuk, oksijen açısından zengin okyanuslara benziyordu. Dev volkanik patlamalar atmosfere büyük miktarlarda CO₂ ve metan pompalamıştı — tıpkı fosil yakıt emisyonlarının şimdi yaptığı gibi, ancak daha yavaş bir hızla.
Sperling, "Kötü haber şu ki, en kötü senaryo projeksiyonlarında Permiyen-Triyas seviyesinde ısınmaya doğru ilerliyoruz," diye uyardı. Büyük Ölüm'e neden olmak için sıcaklıklar binlerce yıl boyunca 8–12°C yükseldi. Bugün, sadece 100-200 yıl içinde, sıcaklıkların 2100'e kadar sanayi öncesi seviyelerin 1,5–4°C üzerine çıkması öngörülüyor. "Ama iyi haber şu ki, hala bir şeyleri değiştirebileceğimiz ve bu konuda bir şeyler yapabileceğimiz noktadayız."
