Bir teknoloji ülkenin ekonomisini baştan aşağı değiştiriyor ama onun ürettiği paranın büyük kısmı başka bir yerde kayda geçiyorsa, bir devlet ne yapmalı? Almanya'daki bir önerinin arkasında bu soru var: Golem'in haberine göre siyasetçi Wildberger, yapay zekâ hizmetlerinden Almanya'da elde edilen cironun vergilendirilmesini istiyor.
Bu mantık, son on yılın dijital hizmet vergisi kavgalarından tanıdık. Yapay zekâ modellerini ağırlıklı olarak az sayıda, çoğu ABD'li şirket eğitiyor, barındırıyor ve satıyor; Çinli laboratuvarlar ise arayı kapatıyor. Almanya'daki müşteriler abonelikleri, API çağrılarını ve çıkarımı ödüyor; kâr ise başka bir yargı alanında, başka bir vergi oranıyla kayda geçiyor. Almanya'nın kendi yapay zekâ sektörü daha küçük ve kendi modellerini satmaktan çok yabancı modelleri tüketiyor; bu da böyle bir verginin kısa vadede esas olarak yurt dışındaki sağlayıcıları ve onların yerel müşterilerini vuracağı anlamına geliyor.
İktisatçıların iki standart itirazı var. Birincisi vergi yansıması: Bir şirketin cirosu üzerindeki vergi, sonunda birine — müşteriye, çalışana ya da yatırıma — yansır ve rekabetin az olduğu piyasalarda genellikle alıcıya geçirilir. Kâr yerine ciroyu vergilendirmek, ince marjlı bayileri ve girişimleri, hedeflenen dev şirketlerden daha sert vurabilir. İkincisi hukuki boyut: Bir ülke, çifte vergilendirme anlaşmalarına takılmadan yabancı bir şirketin cirosunu öylece vergilendiremez; tek taraflı dijital vergiler Fransa, Birleşik Krallık ve Avusturya'da zaten misilleme tehditlerini tetikledi. OECD'nin vergilendirme hakkını küresel ölçekte yeniden dağıtma girişimi — Birinci Sütun çalışması — tıkandı; ulusal önerilerin sürekli geri dönmesinin nedeni de tam olarak bu.
Şimdilik öneri, tamamlanmış bir politika tasarımı olduğu kadar siyasi bir işaret. Bunun bir yasa tasarısına mı dönüşeceği, AB düzeyinde bir araca mı katılacağı yoksa yorum düzeyine mi geri çekileceği izlenecek asıl soru. Artık tartışmasız olan ise alttaki gerilim: Avrupa yapay zekâyı sattığından çok satın alıyor ve her bütçe dönemi bu dengesizliği daha görünür kılıyor.
