Cuma günü iki ayrı davacı grubu, aynı gün ve aynı mahkemede — Kuzey Kaliforniya Bölge Mahkemesi'nde — yapay zekâ müzik üreticisi Suno'ya karşı ayrı davalar açtı. Biri Elvis Presley'i temsil ediyor. Diğeri Eminem'i.

Presley davası, Authentic Brands Group ve Raleigh Music Publishing'in de aralarında bulunduğu bir grup tarafından açıldı. 51 sayfalık şikâyet, kullanıcılar şarkı üretmek için adını yazdığında Suno'nun Presley'in kimliğini kullandığını ve telif hakkı ihlali yaptığını öne sürüyor. Ama davayı taşıyan iddia başka: Suno'nun, Presley'in "zengin vokal tınısını" yansıtan parçalar üretilmesine izin vererek Tennessee'nin Ensuring Likeness Voice and Image Security Act — 2024 tarihli ELVIS Act — yasasını ihlal ettiği.

İşin ilginç kısmı bu. ELVIS Act, ses klonlamayı telif hukukundan ayrı, kendi başına yasaklamak için yazıldı. Bu yasaya dayanan davacı, belirli bir kaydın kopyalandığını kanıtlamak zorunda değil. Bir sesin izinsiz olarak yeniden inşa edildiğini göstermesi yeterli. Savunması bugüne kadar adil kullanım ve modellerin "insan gibi" öğrendiği argümanına dayanan bir sektör için bu, mahkemeden geçen çok daha rahatsız bir yol.

Eminem'in kataloğunun büyük bölümünün — "Lose Yourself", "Without Me", "The Real Slim Shady" dahil — yayıncısı Eight Mile Style da aynı gün kendi davasını açtı ve haberlere göre 41 milyon doların üzerinde tazminat istiyor. Eminem davada taraf değil. Her iki davayı da aynı avukatlar yürütüyor: Richard Busch, Mark Block, David Niemierzycki ve Andrew Davis.

Dilekçelerin tonu

Avukatlar, Suno'nun "kendisini sanatçıların kimlikleri, emekleri, yaratıcılıkları ve zamanlarıyla mekanik olarak kodladığını ve hepsini kesintisiz bir soğuk nakit konveyörüne bağladığını" savunuyor. Presley şikâyetinde alıntılanacak cümle var: "Sıradaki Elvis gitarı eline almayacak." Yazdıklarına göre Suno, insan yaratıcılığını gereksiz kılmak için "doymak bilmez bir dibe yarış" yürütüyor; yıllar süren öğrenme ve uğraşın ürününü saniyeler içinde lisanssız kopyalıyor.

Her iki şikâyette de Presley gibi kulağa gelen ya da Eminem'in sözlerini yeniden üreten üretilmiş şarkı örnekleri yer alıyor.

Suno'nun cevabı standart cevap

Sözcü Cat McCormack, "Suno, insanların yeni ve özgün müzik yaratmasına yardım etmek için var; kimsenin adı veya sureti üzerinden ticaret yapmak için değil ve bir sanatçının eserinin izinsiz kullanımını yasaklıyoruz" dedi. Şirket, belirli sanatçı veya şarkı adı içeren komutlara izin vermediğini, yüklenen ses ve sözleri üçüncü taraf sağlayıcılarla kötüye kullanıma karşı taradığını belirtiyor.

Bu savunmanın bilinen bir zayıflığı var ve davacılar onu zaten kullanıyor. Jason Isbell ve diğer müzisyenlerin eylülde açtığı toplu davada iddia, kullanıcıların sanatçının adını vermek yerine "tonunu ve deyişini" tarif ederek ya da adın harfleri arasına boşluk koyarak filtreleri atlattığıydı. Suno o zaman, bir sanatçının tarzında şarkı istemenin "hukuka aykırı hiçbir yanı" olmadığını söylemişti.

Bu artık bir dava değil, bir portföy

Suno'ya Universal Music Group, Sony Music, Round Hill Music ve Isbell grubu dava açmış durumda. Warner Music Group geçen yıl anlaştı; WMG, BMG ve Believe ile yapılan anlaşmalar eylülde çıkan, plak şirketlerinin desteklediği "v6" modelini besledi. Aynı model UMG ve Sony'den yeni bir dava getirdi; şirketler modeli "aynı zehirli ağacın meyvesi" diye niteledi.

Bağlam Suno'nun çok ötesine uzanıyor. Authentic Brands geçen ay Anthropic'e dava açtı: sohbet robotunun "Can't Help Falling in Love with You" dahil 274 Presley şarkısıyla eğitildiğini iddia ediyor ve 48,6 milyon dolar istiyor; Anthropic reddediyor. Eight Mile Style ise haziranda Meta'ya yaklaşık 110 milyon dolarlık dava açtı: şirketin kütüphanelerinde sanatçının 243 kaydını sakladığını öne sürdü; Michigan'daki bir federal hâkim davayı delil toplama aşamasına geçirdi.

Piyasa ise omuz silkti. Suno haziranda 5,4 milyar dolar değerleme üzerinden 400 milyon dolar topladı.

Bu neden bir müzik kavgasından fazlası

Gerçekte üç şey tehlikede. Birincisi: Telif hukuku davayı taşımadığında bile bir sesin, bir eyaletin koruyabileceği satılabilir bir varlık olup olmadığı. ELVIS Act bunun ilk gerçek sınavı ve başka eyaletler de benzer yasalar çıkardı ya da değerlendiriyor. Kazanç, ülkedeki her sanatçı mirasına bir şablon verir. Kayıp, tartışmayı üç yıldır tıkandığı yerde, telif hukukunun içinde tutar.

İkincisi: Platformların güvenlik önlemlerinin bir anlamı olup olmadığı. Suno'nun savunması teknolojiyle değil kullanımla ilgili — yasaklıyoruz, o hâlde olmuyor. Mahkemeler kullanıcıların filtreyi bir tarifle ya da bir boşluk karakteriyle aşabildiğini tespit ederse, "yasaklıyoruz" demek yemin altında sürdürülmesi zor bir cümleye dönüşür.

Üçüncüsü: Müzik endüstrisinin, miras yönetimleri ve yayıncılar dava açmaya devam ederken Suno ile lisans koşullarında barış yapıp yapamayacağı. Warner yaptı. Universal ve Sony yaptı, sonra anlaşmanın kurulmasına yardım ettiği model için yeniden dava açtı. Bu bir hukuki çerçeve değil; mahkeme salonlarında yürütülen bir müzakere.

Neye bakmalı

ELVIS Act iddiasının reddi talebini atlatıp atlatamayacağı — asıl yol ayrımı bu ve aylar sürecek; Suno'nun davayı yasanın işlediği Tennessee yerine daha dostane bir yere taşımaya çalışıp çalışmayacağı; Authentic Brands yolu gösterdiğine göre başka mirasların da peşinden gelip gelmeyeceği; ve UMG ile Sony ile bir anlaşmanın, endüstrinin bu sesler için gerçekte istediği fiyatı açıklayıp açıklamayacağı. Bütün bu davaların bulmaya çalıştığı sayı o.