Mayıs 2024'te devasa bir güneş fırtınası kutuplardan çok uzakta auroralar oluşturdu ve rekorlar kırdı. Yeni araştırma, bu bozulmanın ortaya çıkmasında Dünya'nın kendi atmosferinin bilim insanlarının beklediğinden daha büyük rol oynadığını gösteriyor.

Science Advances dergisinde yayımlanan çalışma, Japonya'nın Arase uydusunu kullanarak bu büyüklükteki bir fırtına sırasında Dünya'nın halka akımının bileşimini ilk kez doğrudan ölçtü. Halka akımı, ekvatorun binlerce kilometre üzerinde gezegeni çevreleyen, enerjik yüklü parçacıklardan oluşan devasa bir kuşaktır; iyonları sürüklendikçe, Dünya'nın kendi manyetik alanına kısmen karşı koyan ve yerde ölçülen alanı zayıflatan bir manyetik alan üretirler.

Gannon fırtınası ya da Anneler Günü fırtınası olarak bilinen Mayıs 2024 olayı, jeomanyetik bozulmanın bir ölçüsü olan SYM-H endeksini −518 nanotesla seviyesine indirdi; bu, 1981'den bu yana kaydedilen ikinci en büyük bozulma. Fırtına alışılmadık ölçüde yoğun güneş maddesi akışlarıyla tetiklendiği için bazı araştırmacılar halka akımı parçacıklarının çoğunu güneş rüzgârının sağlamasını bekliyordu.

Ancak Arase verileri bunun tersini gösterdi. Ölçülen iyonların yaklaşık %85'i Dünya'nın kendi iyonosferinden gelen oksijendi; güneş rüzgârının katkısı çok azdı. Baş yazar ve Nagoya Üniversitesi Uzay-Yer Çevre Araştırmaları Enstitüsü'nde görevlendirilmiş yardımcı doçent Naritoshi Kitamura, 'Bu, bu büyüklükteki bir fırtına sırasında halka akımı iyonları ile güneş rüzgârının ilk eşzamanlı gözlemi ve veriler netti' dedi.

Uydu ayrıca Dünya'nın yaklaşık 16.000 kilometre üzerinde manyetik alan şiddetinde %40'lık bir düşüş kaydetti — bu, daha önce belgelenen benzer büyük azalmalardan çok daha yakın bir mesafe — ve bölgedeki enerjik elektronlarda bir azalma gözlemledi. Alanın deformasyonunun elektron kaybına doğrudan neden olup olmadığı ise henüz netleşmedi.

Dünya'dan gelen baskın iyonlar güneş rüzgârı parçacıklarından çok daha ağır olduğu için araştırmacılar, bu iyonların manyetik bozulmayı şiddetlendirmiş ve halka akımını alışılmadık biçimde Dünya'ya yakın bir noktada zirveye taşımış olabileceğini öne sürüyor. Bulgular, büyük ölçüde güneş rüzgârı koşullarına dayanan uzay havası modellerinin üst atmosferdeki koşulları da hesaba katması gerekebileceğine işaret ediyor. Sonuçlar, atmosferik iyonların manyetosfere nasıl kaçtığını inceleyecek iki uydulu bir JAXA görevi olan FACTORS önerisini destekliyor; bu tür bilgiler uyduları, GPS'i, iletişimi ve elektrik şebekelerini bozabilecek fırtınaların tahminini iyileştirebilir.