Quanta Magazine'e göre gökbilimciler, soluk ve 'hayaletimsi' üç gökadadan oluşan bir üçlü tespit etti: yıldızları, standart kozmolojinin etraflarında bulunması gerektiğini söylediği görünmez kütleye göre çok daha yavaş hareket eden dağınık sistemler. Bu keşif, astrofiziğin en keskin canlı anomalilerinden birini derinleştiriyor: karanlık maddesinin büyük kısmı sanki kayıp olan gökadalar.
Standart modele göre karanlık madde, gökada oluşumunun iskelesidir. Kütleçekimiyle sıradan gazı içeri çeker ve kütlesi — evrendeki görünür maddenin yaklaşık beş katı — gökadaların dönüşünü ve iç hareketini belirler. Dolayısıyla yıldızları neredeyse hiç karanlık madde yokmuş gibi sürüklenen bir gökada, görmezden gelinemeyecek bir çelişkidir.
Benzer nesneler daha önce de ortaya çıkmıştı. 2018 ve 2019'da bildirilen ultra dağınık gökadalar NGC 1052-DF2 ve komşusu DF4, o kadar düşük hız dağılımı gösterdi ki bazı gökbilimciler bu sistemlerin neredeyse tamamen karanlık maddeden yoksun olduğunu savundu. Kuşkucular ise uzaklık ölçümünün, dolayısıyla çıkarılan kütlenin yanlış olabileceğini öne sürdü. Üç böyle sistemin bir arada bulunması, tek seferlik bir ölçüm hatasını ya da uç bir rastlantıyı savunmayı zorlaştırıyor.
Üçlü aynı anda iki yöne birden işliyor. Eğer gökadalar az karanlık maddeyle ya da hiç olmadan oluşup ayakta kalabiliyorsa, bu, her gökadanın var olması için karanlık maddeyi zorunlu sayan modelleri ve karanlık maddenin kendisiyle etkileştiği modelleri sınırlar. Eğer düşük kütleler bir ölçüm yanılgısıysa anomali kendiliğinden çözülür — bu yüzden camia manşet bir sayı yerine bağımsız doğrulamalar istiyor.
Bulgudaki 've ne olmadığı' tam olarak budur: üçlü, karanlık maddenin ne olduğundan çok, ne olmak zorunda olmadığını — her gökadada zorunlu ve evrensel olarak baskın olmadığını — daha net gösteriyor.
Sonraki adımlar bilinçli olarak gösterişsiz: daha iyi uzaklık ölçümleri, daha fazla hız verisi, küresel küme sayımları ve daha derin tayf ölçümleri; ayrıca Rubin Gözlemevi ile JWST'nin geniş taramaları bu hayaletimsi sistemlerin nadir birer tuhaflık mı yoksa yaygın ama az anlaşılmış bir sınıf mı olduğunu gösterecek.
