Bir hafta boyunca tüketici yapay zekâsı geri dönmüş gibi göründü. Meta'nın Muse asistanı ve peluş maskotu Jolly beklenmedik bir hit oldu; OpenAI aynı fikri kovalayan çizgi filmvari kişisel ajanı Dots'u piyasaya sürdü; ve girişim Instinct'in, seyahat rezervasyonu, restoran rezervasyonu, abonelik iptali gibi ayak işlerini yapan ajan teknolojisi sayesinde 10 milyar dolar değerlemeye ulaştığı bildirildi. İyimser senaryo kendini yazıyor: ajanlar nihayet para ödemeye değecek kadar güvenilir hale geldi.
Ama rakamlar başka bir şey söylüyor. Andreessen Horowitz'in altı aylık State of Markets raporu, PNC'nin bir araştırma notundan iki grafik aktarıyor: Mayıs itibarıyla tüketicilerin yalnızca %2,2'si yapay zekâ için ödeme yapıyordu ve ortalama aylık harcama 31 dolardı. Bank of America mart ayında benzer bir sonuç buldu: ABD'li tüketicilerin yaklaşık %3'ü yapay zekâ için ödeme yapıyordu; bu, bir önceki yıla göre %40 artış demek. Menlo'nun eylül anketi daha iyimser: yetişkinlerin dörtte biri yapay zekâyı her gün kullanıyor, bu kullanıcıların yarısı da ödeme yapıyor. Andreessen veriyi olumlu yorumluyor — “daha çok erken” — ancak iki grafikte de büyüme çizgisi inatla doğrusal görünüyor. GPT-5.2'den Astra'ya sıçrama grafikte neredeyse görünmüyor.
Sorun gelirden çok maliyet. Yapay zekâ, sosyal ağlar veya bulut bilişim gibi hafif öncüllerine kıyasla işletmesi olağanüstü pahalı bir teknoloji. TechCrunch'ın hesabı şöyle: doymuş bir çevrimiçi hizmet ölçütü olarak Netflix'i alın (325 milyon abone); müşteri başına 34 dolar yılda yalnızca 11 milyar dolar eder — bu da OpenAI'nın işletme maliyetlerinin üçte birinden az. Yüz milyonlarca ödeme yapan kullanıcı bile başabaş noktasını garanti etmiyor.
Bu yüzden öncü laboratuvarlar tüketici yapay zekâsı konusunda ürkekleşti ve kurumsal oyun kitabına yöneldi. OpenAI'nin kurumsal rezervasyonlarının temmuzdan bu yana ikiye katlandığı bildiriliyor; Dots lansmanında bile yazılım mühendisleri ve ajans kreatifleri hedeflenen güçlü bir kurumsal boyut vardı. Muse, Meta'nın reklam hedefleme makinesine ve daha fazla sabra yaslanabilir; Instinct ise ajanı üzerinden yapılan alışverişlerden pay alıp öncü model eğitme maliyetinden kaçınabilir.
Ancak temeldeki ekonomi iyileşmedi ve sonuç net: tüketici yapay zekâsının çirkin matematiği, yalnızca tüketiciye odaklı bir şirketin kurumsal gelir olmadan ne kadar büyüyebileceğine sert bir tavan koyuyor. Bu, sektörde değişmeyen birkaç şeyden biri.
